Bản kiểm điểm cuối năm học của giáo viên mầm non là văn bản cô giáo tự nhìn lại một năm làm việc để tổ chuyên môn, ban giám hiệu nhận xét và xếp loại theo quy định đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức hiện hành. Một bản viết tốt không dài: chừng hai trang, nêu đủ phẩm chất, việc đã làm có số đo được, hạn chế thật và cách sửa trong năm tới, rồi tự nhận một mức xếp loại có lý do.
Cái khó của giáo viên mầm non là công việc rất nhiều mà khó đo: một ngày đón trẻ, cho ăn, cho ngủ, dạy, dọn, trao đổi với phụ huynh, nhưng đến lúc viết lại chỉ ra được vài câu chung chung như "nhiệt tình, yêu trẻ". Bài này chỉ cách biến những việc lặt vặt ấy thành dòng cụ thể, kèm một mẫu tự viết theo sự việc giả định để bạn đối chiếu.
Bản kiểm điểm cuối năm học dùng vào việc gì, khác gì các phiếu khác
Giáo viên trường mầm non công lập là viên chức. Hằng năm, viên chức được đánh giá và xếp vào một trong bốn mức: hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ, không hoàn thành nhiệm vụ. Bản kiểm điểm cá nhân là bước đầu tiên của quy trình đó: bạn tự viết, đọc trước tổ chuyên môn hoặc tập thể, đồng nghiệp góp ý, rồi người đứng đầu nhà trường quyết định mức xếp loại. Ngành giáo dục thường làm vào cuối năm học, nhưng mốc cụ thể và mẫu biểu do nhà trường thông báo theo hướng dẫn của cấp quản lý.
Đừng nhầm bản này với phiếu tự đánh giá theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non. Phiếu chuẩn nghề nghiệp đánh giá năng lực theo từng tiêu chí và có các mức riêng; bản kiểm điểm viên chức thì nhìn vào phẩm chất, kỷ luật và kết quả thực hiện nhiệm vụ trong năm. Hai việc thường làm cùng đợt nên nhiều người chép nội dung từ phiếu này sang phiếu kia, kết quả là bản kiểm điểm đọc như một danh sách tiêu chí, không còn thấy công việc của bạn đâu.
Bản kiểm điểm cũng không phải báo cáo thành tích để đề nghị khen thưởng. Báo cáo thành tích kể những đóng góp nổi bật; bản kiểm điểm phải có cả hai phía, ưu điểm lẫn khuyết điểm, và phần khuyết điểm được đọc kỹ không kém phần ưu điểm. Người viết hiểu đúng mục đích này thì giọng văn tự nhiên cân bằng, không phải gồng lên khoe hay cúi xuống nhận hết lỗi.
Bố cục bản kiểm điểm và chất liệu riêng của nghề mầm non
Mẫu biểu mỗi nơi có thể khác tên gọi, nhưng phần lớn đều có các khối dưới đây. Cột bên phải gợi ý chất liệu mà giáo viên mầm non có sẵn trong sổ sách của lớp, chỉ cần lấy ra.
| Phần | Cần nêu | Chất liệu lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Thông tin chung | Họ tên, chức danh nghề nghiệp, lớp phụ trách, năm học | Quyết định phân công đầu năm |
| Phẩm chất, đạo đức, lối sống | Chấp hành chủ trương, pháp luật, quy tắc ứng xử; quan hệ với trẻ, phụ huynh, đồng nghiệp | Không có phản ánh, có lời góp ý của phụ huynh trong sổ liên lạc |
| Tác phong, ý thức kỷ luật | Giờ giấc, nội quy, giữ an toàn trẻ, tham gia sinh hoạt chuyên môn | Sổ trực, sổ giao nhận trẻ, biên bản sinh hoạt tổ |
| Kết quả thực hiện nhiệm vụ | Chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ; hồ sơ lớp; nhiệm vụ kiêm nhiệm | Sổ theo dõi chuyên cần, sổ theo dõi sức khoẻ, kế hoạch giáo dục |
| Hạn chế và nguyên nhân | Việc chưa làm được, vì sao, phần nào do mình | Góp ý của tổ trong các lần dự giờ |
| Hướng khắc phục | Việc cụ thể, có mốc thời gian | Kế hoạch năm học mới |
| Tự nhận mức xếp loại | Mức tự nhận và một câu lý do | Đối chiếu với tiêu chí trong hướng dẫn của trường |
Nếu trường phát sẵn mẫu, bạn giữ nguyên tên các mục và thứ tự của mẫu đó; bảng trên chỉ để bạn biết mỗi mục nên rót gì vào. Một bản kiểm điểm tự sáng tạo bố cục riêng dễ bị trả lại chỉ vì người tổng hợp không tìm được ý ở đúng chỗ.
Viết phần chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ bằng việc đo được
Chuyên cần và an toàn. Thay vì "đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ", hãy viết điều sổ sách chứng minh được: cả năm không để xảy ra sự cố mất an toàn trong giờ lớp mình phụ trách, giao nhận trẻ đúng quy trình có ký sổ. Nếu lớp có thống kê tỷ lệ trẻ đi học đều, nêu con số đó, ví dụ giả định "tỷ lệ chuyên cần bình quân của lớp đạt khoảng 92%".
Bữa ăn, giấc ngủ, vệ sinh. Nêu những việc bạn trực tiếp làm: chia ăn đúng định lượng của bếp, theo dõi trẻ ăn chậm, phối hợp với nhân viên nuôi dưỡng khi có trẻ dị ứng thức ăn. Đây là phần nhiều cô bỏ qua vì coi là việc hằng ngày, trong khi người đánh giá cần thấy chính điều đó.
Theo dõi sức khoẻ. Viết bạn đã cân đo, ghi biểu đồ theo đúng định kỳ và trao đổi với gia đình những trẻ cần quan tâm về dinh dưỡng. Không nêu tên trẻ, không viết trẻ nào "kém", chỉ nói việc bạn đã làm cùng phụ huynh.
Hoạt động giáo dục. Kể số hoạt động bạn tự thiết kế, góc chơi bạn làm mới, tiết dự giờ được tổ góp ý. Ví dụ giả định: "làm mới góc xây dựng bằng vật liệu tái chế, tổ chức hai hoạt động trải nghiệm ngoài trời mỗi tháng".
Phối hợp với phụ huynh. Nêu kênh trao đổi bạn duy trì, số buổi họp phụ huynh, cách bạn xử lý một lần phụ huynh thắc mắc. Một câu về việc đã giải quyết êm một băn khoăn của gia đình có sức nặng hơn ba câu "luôn tạo mối quan hệ tốt".
Việc kiêm nhiệm. Tổ trưởng, phụ trách đoàn thể, làm đồ dùng cho hội thi, hỗ trợ đồng nghiệp mới: mỗi việc một dòng, có kết quả. Việc kiêm nhiệm thường bị quên nhất, dù tổ đều biết bạn đã làm.
Mẫu bản kiểm điểm tự viết (sự việc giả định)
Dưới đây là phần thân của một bản kiểm điểm theo tình huống giả định: cô Nguyễn Thị A, giáo viên lớp Mẫu giáo 4–5 tuổi, Trường Mầm non X. Bạn thay bằng việc của chính mình, không chép nguyên câu.
1. Phẩm chất, đạo đức, lối sống: Bản thân chấp hành nghiêm chủ trương, pháp luật và quy tắc ứng xử của nhà trường; yêu thương, tôn trọng trẻ, không có hành vi xúc phạm hay trách phạt trẻ; trong năm không có phản ánh của phụ huynh về thái độ ứng xử.
2. Tác phong, ý thức kỷ luật: Đi làm đúng giờ, không nghỉ việc riêng ngoài số ngày phép; tham gia đủ các buổi sinh hoạt chuyên môn; thực hiện giao nhận trẻ có ký sổ hằng ngày.
3. Kết quả thực hiện nhiệm vụ: Phụ trách lớp 28 trẻ cùng một đồng nghiệp; cả năm không để xảy ra sự cố mất an toàn; tỷ lệ chuyên cần bình quân khoảng 90%; cân đo và ghi biểu đồ đủ các đợt; phối hợp với gia đình bốn trẻ cần theo dõi dinh dưỡng; làm mới góc xây dựng và góc thiên nhiên; dạy hai tiết thao giảng được tổ góp ý ở mức khá; hồ sơ lớp hoàn thành đúng hạn.
4. Hạn chế: Ứng dụng công nghệ trong soạn bài và trao đổi với phụ huynh còn chậm; một số hoạt động ngoài trời bị lùi lịch do chưa chuẩn bị phương án khi trời mưa. Nguyên nhân chủ yếu do bản thân chưa dành thời gian tự học và lập kế hoạch dự phòng.
5. Hướng khắc phục: Học thêm cách dùng phần mềm soạn bài trong học kỳ I năm học mới; mỗi kế hoạch hoạt động ngoài trời đều kèm phương án trong lớp.
6. Tự nhận mức xếp loại: Hoàn thành tốt nhiệm vụ, vì hoàn thành đủ nhiệm vụ được giao, có kết quả cụ thể nhưng còn hạn chế đã nêu.
Nêu hạn chế sao cho thật mà không tự hạ mình
Phần hạn chế là nơi nhiều cô giáo lúng túng nhất: viết ít thì sợ bị cho là không biết nhìn lại, viết nhiều thì sợ ảnh hưởng xếp loại. Vài nguyên tắc giúp bạn đặt đúng mức:
- Chọn một đến ba hạn chế có thật, ưu tiên điều đã được tổ góp ý trong năm, vì người đọc đã biết và sẽ thấy bạn tiếp thu.
- Viết hạn chế thành việc, không thành tính cách: "chậm cập nhật hồ sơ điện tử" thay cho "còn thiếu chủ động".
- Nguyên nhân tách hai phần, phần khách quan ngắn và phần của bản thân rõ hơn, không đổ hết cho lớp đông hay thiếu đồ dùng.
- Không nhận những lỗi bạn không gây ra để tỏ ra khiêm tốn; một hạn chế bịa ra có thể bị hỏi lại trong buổi họp.
- Nếu năm trước có hạn chế, nêu đã khắc phục đến đâu; người đánh giá thường đối chiếu hai năm liền nhau.
- Tránh những câu ai cũng viết như "đôi khi còn nóng vội", vì nó không chỉ ra việc gì để sửa.
Phần hướng khắc phục phải trả lời được câu hỏi "làm gì, đến khi nào". Một dòng "tiếp tục phấn đấu" không khắc phục được hạn chế nào cả.
Trước khi nộp và sau khi đọc trước tổ
Bản kiểm điểm thường được đọc trong buổi họp tổ hoặc họp hội đồng. Các bước dưới đây giúp bạn không bị động:
- Đối chiếu từng con số với sổ sách của lớp; con số không có nguồn thì bỏ, đừng ước lượng cho đẹp.
- So mức tự nhận với tiêu chí trong hướng dẫn trường phát; tự nhận cao hơn tiêu chí sẽ bị góp ý, tự nhận thấp hơn việc thật cũng không cần thiết.
- Đọc thành tiếng một lần; câu nào đọc lên thấy ngượng là câu sáo, nên viết lại bằng việc cụ thể.
- Trong buổi họp, ghi lại góp ý của đồng nghiệp, cảm ơn và giải thích ngắn nếu có chỗ hiểu nhầm, không tranh luận dài.
- Nếu được đề nghị sửa nội dung, sửa trên bản mới và giữ một bản chụp để đối chiếu năm sau.
- Khi nhận kết quả xếp loại khác mức tự nhận và thấy chưa thoả đáng, hỏi lại ban giám hiệu về tiêu chí chưa đạt, trình bày bằng văn bản ngắn, có bằng chứng.
Thái độ trong buổi góp ý được ghi nhận cùng với bản kiểm điểm. Một giáo viên tiếp thu bình tĩnh thường được đánh giá cao hơn người viết hay mà phản ứng gay gắt khi bị nhắc.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên mầm non hợp đồng có phải viết bản kiểm điểm không?
Người làm việc theo hợp đồng lao động trong trường công lập thường vẫn được đánh giá cuối năm, nhưng theo quy chế của nhà trường và nội dung hợp đồng chứ không theo khung viên chức. Bạn hỏi văn phòng nhà trường để nhận đúng mẫu, vì có nơi dùng phiếu riêng cho người hợp đồng.
Có nên nêu tên trẻ trong bản kiểm điểm để chứng minh việc đã làm không?
Không nên. Bản kiểm điểm được đọc trước tập thể và lưu hồ sơ, nêu tên trẻ là đưa thông tin của gia đình người khác ra ngoài. Bạn chỉ cần viết số trẻ và việc đã làm, ví dụ đã phối hợp với gia đình bốn trẻ cần theo dõi dinh dưỡng.
Năm nay nghỉ thai sản vài tháng thì viết phần kết quả thế nào?
Bạn nêu rõ thời gian nghỉ theo chế độ và kết quả trong khoảng thời gian thực tế làm việc. Việc xếp loại người có thời gian nghỉ theo chế độ được tính theo quy định đánh giá hiện hành và hướng dẫn của trường, nên hỏi ban giám hiệu trước khi tự nhận mức.
Tự nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ có bị coi là tự cao không?
Không, nếu bạn có kết quả nổi bật đúng tiêu chí trong hướng dẫn và có bằng chứng. Tự nhận mức nào thì phần lý do phải tương xứng. Nếu chỉ hoàn thành đủ việc thường ngày, mức này dễ bị tập thể góp ý hạ xuống, khi đó bạn nên tiếp thu bình tĩnh.
Viết tay hay đánh máy bản kiểm điểm?
Phần lớn trường chấp nhận đánh máy theo mẫu phát sẵn, ký tay ở cuối. Một số nơi yêu cầu viết tay để tránh chép của nhau. Bạn làm theo thông báo của trường; nếu không có quy định, bản đánh máy rõ ràng, ký tên đầy đủ là đủ.
Bản kiểm điểm năm nay có liên quan đến năm sau không?
Có. Phần hạn chế và hướng khắc phục năm nay sẽ là thứ người đánh giá đối chiếu ở năm sau. Vì vậy chỉ hứa những việc làm được, ghi lại để đầu năm học đưa vào kế hoạch cá nhân, cuối năm có cái để báo đã khắc phục.