Giáo viên tiểu học viết bản kiểm điểm cuối năm để tự nhận xét phẩm chất, kỷ luật và kết quả thực hiện nhiệm vụ, làm căn cứ cho tổ chuyên môn và hiệu trưởng xếp loại theo quy định đánh giá viên chức hiện hành. Điểm riêng của cấp tiểu học là một người thường đứng lớp nhiều môn, kiêm luôn chủ nhiệm, nên bản kiểm điểm dễ thành một đoạn dài lẫn lộn mọi thứ.
Cách viết gọn nhất là tách ba mảng: việc dạy học, việc theo dõi và nhận xét học sinh, việc hồ sơ và nhiệm vụ khác. Mỗi mảng vài dòng có số đo được. Phần dưới có bảng gợi ý cách chuyển câu chung chung thành câu cụ thể, một đoạn mẫu theo sự việc giả định và những điểm cần tránh khi nhắc tới học sinh.
Ai đọc bản kiểm điểm của giáo viên tiểu học và họ tìm gì trong đó
Người đọc đầu tiên là đồng nghiệp trong tổ khối. Họ ngồi cạnh bạn cả năm, biết bạn dạy lớp nào, đã dự tiết nào, vì vậy họ sẽ nhận ra ngay câu nào viết cho có. Tổ trưởng tổng hợp ý kiến, rồi hiệu trưởng hoặc hội đồng xem xét để quyết định mức xếp loại. Bản kiểm điểm còn được lưu vào hồ sơ viên chức, nên những gì bạn viết năm nay có thể được mở lại khi xét nâng lương, bổ nhiệm hay thi thăng hạng.
Họ tìm ba điều. Thứ nhất, bạn có làm đủ việc được phân công không, kể cả việc ít ai để ý như trực bán trú, trực cổng, phụ trách thư viện lớp. Thứ hai, kết quả có thật không, tức là có số liệu và có người xác nhận được. Thứ ba, bạn có biết mình còn yếu ở đâu không. Một bản kiểm điểm trả lời đủ ba câu này thì dù viết giản dị vẫn được đánh giá là nghiêm túc.
Cũng cần nhớ rằng mẫu và lịch nộp năm nào cũng có thể thay đổi theo hướng dẫn của cấp quản lý. Sau khi không còn cấp huyện, trường tiểu học công lập thuộc quản lý của UBND xã, phường và chịu hướng dẫn chuyên môn của Sở GD&ĐT; văn bản hướng dẫn về đánh giá có thể đến từ những nơi đó qua nhà trường. Đọc kỹ thông báo của trường trước khi viết, đừng dùng lại mẫu của năm cũ.
Chuyển câu chung chung thành câu có việc, có số
Bảng dưới lấy những câu hay gặp trong bản kiểm điểm giáo viên tiểu học và gợi ý cách viết lại. Số liệu ở cột phải là ví dụ giả định.
| Câu hay gặp | Vì sao yếu | Viết lại |
|---|---|---|
| Nhiệt tình trong công tác giảng dạy | Không chỉ ra việc gì | Dạy đủ các môn được phân công ở lớp 3B, không bỏ tiết, dạy bù đủ các tiết nghỉ ốm |
| Tích cực đổi mới phương pháp | Ai cũng viết được | Thiết kế lại sáu bài Tiếng Việt theo hướng học sinh làm việc nhóm, được tổ dự và góp ý |
| Quan tâm đến học sinh yếu | Có thể gây hiểu là dán nhãn học sinh | Lập kế hoạch hỗ trợ riêng cho năm em cần giúp đỡ môn Toán, phối hợp với phụ huynh theo dõi hằng tuần |
| Hoàn thành tốt hồ sơ sổ sách | Không có mốc thời gian | Cập nhật nhận xét học sinh trên hệ thống đúng các đợt nhà trường quy định |
| Có tinh thần đoàn kết | Không kiểm chứng được | Hướng dẫn một đồng nghiệp mới về cách soạn kế hoạch bài dạy trong học kỳ I |
| Tham gia đầy đủ phong trào | Không có kết quả | Hướng dẫn lớp tham gia hội diễn văn nghệ của trường, phụ trách khâu tập luyện |
Để ý cột giữa ở dòng thứ ba: viết về học sinh cần giúp đỡ, bạn tránh những chữ dán nhãn như "học sinh yếu kém", "học sinh cá biệt". Bản kiểm điểm là tài liệu lưu hồ sơ, cách gọi tên học sinh trong đó phản ánh chính thái độ nghề nghiệp của bạn.
Viết về đánh giá học sinh mà không biến bản kiểm điểm thành bảng điểm
Nói việc của bạn, không xếp hạng các em. Ở tiểu học, học sinh được đánh giá bằng nhận xét và các mức hoàn thành theo quy định của Bộ GD&ĐT. Bản kiểm điểm của giáo viên không phải nơi liệt kê bao nhiêu em đạt mức nào để chứng minh mình dạy giỏi. Hãy viết bạn đã nhận xét thường xuyên, trao đổi với phụ huynh, hỗ trợ ai, chứ đừng biến tỷ lệ học sinh thành thước đo duy nhất.
Nếu trường yêu cầu nêu kết quả lớp. Một số mẫu có dòng kết quả giáo dục của lớp. Khi đó ghi đúng số liệu tổng hợp nhà trường đã duyệt, không làm tròn lên, không so với lớp khác. Kèm một câu giải thích ngắn về những em còn cần hỗ trợ và kế hoạch năm sau.
Không nêu tên, không kể chuyện riêng của gia đình học sinh. Bạn có thể viết "phối hợp với gia đình một em có hoàn cảnh khó khăn để em đi học đều", không nêu tên, không kể chi tiết hoàn cảnh. Những điều đó thuộc về đời tư của các em.
Ghi nhận cả việc phòng ngừa. Phát hiện sớm một em hay bị bạn trêu chọc và báo nhà trường, giữ lớp không có xô xát kéo dài, hướng dẫn các em nói với người lớn khi bị bắt nạt: đây là việc quan trọng của giáo viên tiểu học, đáng một dòng trong bản kiểm điểm.
Tránh hứa thay học sinh. Hướng khắc phục là việc bạn làm, ví dụ dành thêm giờ hỗ trợ đọc cho những em đọc chậm, không phải cam kết "năm sau một trăm phần trăm học sinh hoàn thành tốt". Kết quả của các em phụ thuộc nhiều thứ ngoài bạn.
Đoạn mẫu phần kết quả và hạn chế (sự việc giả định)
Tình huống giả định: thầy Trần Văn B, giáo viên chủ nhiệm lớp 2C, Trường Tiểu học Y, dạy các môn Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên và Xã hội, kiêm phụ trách câu lạc bộ đọc sách của khối.
Kết quả thực hiện nhiệm vụ: Bản thân dạy đủ chương trình các môn được phân công, không để trống tiết; soạn kế hoạch bài dạy trước một tuần và được tổ kiểm tra định kỳ. Thực hiện nhận xét học sinh hằng ngày trong vở và tổng hợp trên hệ thống đúng thời hạn hai đợt giữa kỳ, cuối kỳ. Lập kế hoạch hỗ trợ đọc cho sáu em đọc chậm, mỗi tuần ba buổi mười lăm phút đầu giờ; cuối năm các em đã đọc trơn đoạn văn ngắn theo yêu cầu của lớp. Duy trì câu lạc bộ đọc sách của khối mỗi chiều thứ sáu, tổ chức một buổi giới thiệu sách cho phụ huynh. Tham gia đủ các buổi sinh hoạt chuyên môn, dạy một tiết thao giảng môn Toán.
Hạn chế: Việc sử dụng đồ dùng dạy học số trong môn Tự nhiên và Xã hội còn ít, nhiều tiết mới dừng ở tranh ảnh in sẵn. Phần trao đổi với phụ huynh qua nhóm tin nhắn đôi khi chưa kịp thời vào cuối tuần. Nguyên nhân chính là bản thân chưa sắp xếp thời gian tự học công nghệ và chưa đặt giờ cố định cho việc trả lời phụ huynh.
Hướng khắc phục: Trong học kỳ I năm học mới, mỗi chủ đề Tự nhiên và Xã hội có ít nhất một hoạt động dùng học liệu số; đặt khung giờ cố định mỗi ngày để phản hồi tin nhắn phụ huynh và thông báo khung giờ này ngay buổi họp đầu năm.
Đoạn mẫu này cố ý ngắn ở phần phẩm chất để dành chỗ cho phần việc, vì đó là chỗ đồng nghiệp đọc kỹ nhất. Phần phẩm chất bạn viết theo đúng các mục trong mẫu trường phát, mỗi mục một đến hai câu.
Phần phẩm chất và kỷ luật: ngắn mà vẫn có nội dung
Phần phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống thường chiếm nửa trang đầu của mẫu, và cũng là phần dễ thành khẩu hiệu nhất. Bạn không cần viết dài, nhưng mỗi mục nên có ít nhất một chi tiết kiểm chứng được. Chấp hành pháp luật và nội quy: nêu rằng trong năm không vi phạm, không bị nhắc nhở bằng văn bản. Quy tắc ứng xử: nêu việc giữ chuẩn mực với học sinh và phụ huynh, chẳng hạn không nhận quà cáp gây phiền hà, không dạy thêm trái quy định của trường. Tinh thần học tập: nêu khoá bồi dưỡng thường xuyên đã hoàn thành, chuyên đề đã tham gia.
Phần ý thức tổ chức kỷ luật nên có giờ giấc, ngày nghỉ, việc chấp hành phân công đột xuất như dạy thay đồng nghiệp ốm, trực thay ngày lễ. Đây là những việc cả tổ đều nhớ, ghi ra không phải để kể công mà để bản kiểm điểm phản ánh đúng một năm của bạn. Nếu có lần đi muộn hay quên nộp báo cáo bị nhắc, ghi luôn ở phần hạn chế; tự nêu trước luôn nhẹ hơn để người khác nhắc trong buổi họp.
Những lỗi khiến bản kiểm điểm giáo viên tiểu học bị góp ý lại
Từ những buổi họp tổ khối, có một số lỗi lặp lại năm này qua năm khác. Soát qua danh sách trước khi nộp:
- Chép bản của năm trước, chỉ đổi năm học, trong khi lớp và nhiệm vụ đã khác; đồng nghiệp sẽ nhận ra ngay.
- Viết phần phẩm chất dài hơn phần kết quả công việc, toàn câu khẩu hiệu không có việc đi kèm.
- Nêu số liệu học sinh không khớp với số tổng hợp của trường.
- Bỏ quên nhiệm vụ kiêm nhiệm, trực bán trú, phụ trách câu lạc bộ, dẫn học sinh đi thi.
- Phần hạn chế chỉ có một câu chung chung kiểu "còn một số hạn chế nhất định".
- Tự nhận mức xếp loại mà không ghi lý do, hoặc lý do không khớp với phần kết quả đã viết.
- Dùng chữ dán nhãn học sinh, kể chi tiết hoàn cảnh gia đình các em.
Một mẹo nhỏ: trước khi viết, bạn mở sổ chủ nhiệm và kế hoạch dạy học của năm, liệt kê mọi việc đã làm ra giấy nháp, rồi mới chọn việc đưa vào bản kiểm điểm. Viết từ danh sách việc nhanh hơn và đủ hơn nhiều so với ngồi nghĩ câu.
Khi kết quả xếp loại khác với mức tự nhận
Tự nhận một mức, tập thể đề xuất mức khác là chuyện bình thường. Cách xử lý đúng mực:
- Hỏi tổ trưởng hoặc hiệu trưởng tiêu chí nào chưa đạt, ghi lại câu trả lời.
- Tự đối chiếu với hướng dẫn đánh giá trường đã phát, xem mình có bỏ sót bằng chứng nào không.
- Nếu có bằng chứng chưa được tính, gửi văn bản ngắn kèm bằng chứng, trình bày bình tĩnh, không so với đồng nghiệp khác.
- Nếu tiêu chí đúng là chưa đạt, ghi nó vào kế hoạch cá nhân năm học mới như một mục tiêu cụ thể.
- Giữ bản sao bản kiểm điểm và kết quả để tự theo dõi qua các năm.
Trường hợp thấy việc đánh giá có dấu hiệu không đúng quy định, bạn có quyền kiến nghị theo trình tự trong đơn vị; nên hỏi công đoàn trường trước để được hướng dẫn đúng kênh.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên tiểu học dạy môn chuyên biệt như Âm nhạc, Mĩ thuật viết khác gì giáo viên chủ nhiệm?
Giáo viên dạy môn chuyên biệt không có phần chủ nhiệm, nên phần kết quả tập trung vào số lớp, số tiết, hoạt động ngoại khoá, hội thi đã hướng dẫn học sinh và việc phối hợp với giáo viên chủ nhiệm. Bố cục còn lại giống nhau.
Có cần đính kèm minh chứng vào bản kiểm điểm không?
Thường không bắt buộc đính kèm, nhưng bạn nên có sẵn: biên bản dự giờ, kế hoạch hỗ trợ học sinh, ảnh hoạt động. Khi tập thể hỏi lại hoặc khi bạn cần kiến nghị về kết quả xếp loại, minh chứng có sẵn giúp trả lời nhanh.
Phụ huynh từng phản ánh về mình thì có phải ghi vào bản kiểm điểm không?
Nếu phản ánh đã được nhà trường xem xét, bạn nên nêu trung thực sự việc, kết luận và việc mình đã làm sau đó. Giấu đi trong khi tập thể đều biết sẽ bị đánh giá thấp hơn. Nếu phản ánh sai và đã được kết luận như vậy, ghi ngắn gọn kết luận đó.
Bản kiểm điểm giáo viên tiểu học dài bao nhiêu là vừa?
Khoảng hai trang giấy là vừa với hầu hết mẫu. Dài hơn thường do chép lại tiêu chí hoặc kể lể phần phẩm chất. Ngắn quá một trang thì thường thiếu phần kết quả cụ thể. Tập trung chữ vào phần việc đã làm và hạn chế.
Giáo viên mới về trường chưa đủ năm học thì kiểm điểm thế nào?
Bạn viết theo thời gian thực tế công tác tại trường, nêu rõ ngày nhận nhiệm vụ. Việc xếp loại người chưa đủ thời gian công tác trong năm thực hiện theo quy định đánh giá hiện hành, nên hỏi văn phòng trường trước khi tự nhận mức.
Có nên nhờ đồng nghiệp đọc trước bản kiểm điểm không?
Nên, nhất là một người cùng khối. Họ chỉ ra được việc bạn quên kể và câu nào nghe như khoe. Chỉ nhờ góp ý, không nhờ viết hộ, vì khi đọc trước tổ bạn phải giải thích được từng dòng.