Nhân viên kỹ thuật tự đánh giá cuối năm nên kể công việc theo ba lớp: sự cố đã xử lý nhanh và đúng đến đâu, những việc phòng ngừa giúp sự cố không xảy ra, và tay nghề của mình đã khá lên ở chỗ nào. Người làm kỹ thuật thường giỏi việc nhưng ngại viết, nên bản tự đánh giá hay chỉ có vài dòng, và phần lớn công sức trong năm không được ai nhìn thấy.
Bài này dành cho kỹ thuật viên bảo trì nhà xưởng, nhân viên IT nội bộ, kỹ thuật lắp đặt và bảo hành tại nhà khách hàng, kỹ thuật viên toà nhà. Bạn sẽ có cách biến nhật ký công việc thành kết quả đọc được, cách viết về sự cố và những lần mình xử lý chưa tốt, cùng mẫu viết theo sự việc giả định.
Vì sao việc kỹ thuật dễ bị đánh giá thấp nếu không tự viết
Công việc kỹ thuật tốt nhất là công việc không ai để ý. Máy chạy ổn suốt quý vì bạn thay vòng bi đúng lịch, mạng văn phòng không sập trong mùa cao điểm vì bạn đã nâng cấp thiết bị từ trước, nhưng quản lý chỉ nhớ một lần máy chủ dừng hai tiếng hồi tháng Năm. Đó là đặc thù của nghề, không phải sự bất công của riêng ai.
Vì vậy bản tự đánh giá của người làm kỹ thuật cần làm hiện ra phần công việc chìm đó. Không phải bằng cách kể lể, mà bằng cách đưa ra số: bao nhiêu yêu cầu đã xử lý, thời gian trung bình từ lúc báo đến lúc khắc phục, bao nhiêu đợt bảo trì phòng ngừa đã làm đúng lịch, thời gian dừng máy năm nay so với năm trước nếu bộ phận có theo dõi.
Người đọc bản của bạn nhiều khi không hiểu kỹ thuật. Giám đốc nhà máy hay trưởng phòng hành chính cần biết công việc của bạn giúp sản xuất, kinh doanh thế nào, không cần biết tên linh kiện. Một câu "thay bộ nguồn dự phòng cho máy chủ" nên đi kèm vế "nhờ đó hệ thống bán hàng không bị gián đoạn khi mất điện lưới ngày 12 tháng Bảy" để người ngoài nghề thấy ngay giá trị.
Biến nhật ký công việc thành kết quả đọc được
Nếu bộ phận có phần mềm quản lý yêu cầu hoặc sổ bảo trì, đó là nguồn chính. Nếu không, bạn tổng hợp từ tin nhắn nhóm, phiếu công việc, lịch sử cuộc gọi. Bảng dưới gợi ý cách chuyển từ dữ liệu thô sang câu viết; các con số đều giả định.
| Dữ liệu thô | Câu viết trong bản tự đánh giá |
|---|---|
| Danh sách 640 phiếu yêu cầu đã đóng | Xử lý 640 yêu cầu hỗ trợ trong năm, khoảng 85% khắc phục trong ngày |
| Sổ bảo trì 4 máy ép nhựa | Thực hiện đủ 48 đợt bảo trì định kỳ theo kế hoạch cho 4 máy ép, không có đợt nào lùi lịch quá một tuần |
| Ghi chép thời gian dừng máy | Thời gian dừng máy ngoài kế hoạch của dây chuyền 2 giảm từ khoảng 30 giờ năm trước xuống khoảng 18 giờ năm nay theo sổ theo dõi của tổ |
| Tin nhắn hướng dẫn đồng nghiệp đổi mật khẩu, cài máy in | Soạn sáu hướng dẫn ngắn có ảnh cho các việc nhân viên hay hỏi; số yêu cầu về máy in giảm rõ từ quý III |
| Hoá đơn mua linh kiện | Đề xuất sửa thay vì thay mới ba bo mạch điều khiển, được duyệt và chạy ổn đến cuối năm |
Bạn để ý cột bên phải luôn có hai phần: việc đã làm và tác dụng. Thiếu phần tác dụng, người đọc ngoài nghề sẽ chỉ thấy một danh sách công việc thường ngày.
Kể sự cố lớn theo cách người làm kỹ thuật chuyên nghiệp vẫn làm
Chọn một hai sự cố đáng kể nhất. Không cần kể mọi lần hỏng hóc. Chọn sự cố có ảnh hưởng rõ đến sản xuất hoặc kinh doanh, hoặc sự cố khó mà bạn đã tìm ra nguyên nhân gốc.
Viết theo dòng thời gian ngắn. Báo lúc nào, bạn có mặt lúc nào, khoanh vùng nguyên nhân mất bao lâu, khắc phục tạm thời ra sao, khắc phục triệt để khi nào. Dòng thời gian cho thấy cách bạn làm việc dưới áp lực mà không cần tính từ.
Nói rõ nguyên nhân gốc. Ví dụ giả định: "Máy nén khí dừng ba lần trong tháng Tư; lần đầu xử lý bằng cách khởi động lại, đến lần thứ ba mới kiểm và phát hiện quạt làm mát bám bụi khiến máy quá nhiệt. Đã vệ sinh và đưa hạng mục này vào lịch bảo trì hằng tháng."
Tự nhận phần chưa tốt nếu có. Trong ví dụ trên, việc hai lần đầu chỉ khởi động lại là điểm có thể làm tốt hơn. Ghi thẳng ra: "Bản thân đáng lẽ phải kiểm nguyên nhân ngay từ lần dừng đầu tiên." Câu này cho thấy bạn biết nghề, không làm bạn mất điểm.
Ghi việc phòng ngừa sau sự cố. Thay đổi lịch bảo trì, thêm bước kiểm, đề xuất mua phụ tùng dự phòng. Đây là phần biến một sự cố thành kết quả.
Việc phòng ngừa: phần công việc đáng ghi nhất
Trong nghề kỹ thuật, một giờ bảo trì phòng ngừa có thể tránh được nhiều giờ sửa chữa khẩn cấp. Nhưng việc phòng ngừa không để lại dấu vết rõ ràng: không có sự cố nào để kể, chỉ có những tháng yên ổn. Bản tự đánh giá là chỗ để bạn đặt tên cho những tháng yên ổn đó.
Bạn có thể ghi những việc như lập hoặc cập nhật kế hoạch bảo trì định kỳ, kiểm định thiết bị theo lịch, sao lưu dữ liệu và thử khôi phục, thay thế thiết bị đã hết tuổi thọ trước khi hỏng, rà soát tủ điện, kiểm tra hệ thống báo cháy theo phân công. Mỗi việc kèm tần suất và mức độ hoàn thành so với kế hoạch.
Nếu có số liệu so sánh trước và sau, đó là bằng chứng mạnh nhất. Ví dụ giả định cho nhân viên IT nội bộ: "Từ khi chuyển sang sao lưu tự động hằng đêm và thử khôi phục mỗi quý, công ty chưa mất dữ liệu nào; lần ổ cứng máy kế toán hỏng tháng Chín, khôi phục xong trong buổi sáng." Không có số so sánh thì mô tả việc đã làm và tần suất là đủ; không nên tự suy diễn ra con số thiệt hại đã tránh được.
Phối hợp với người vận hành và các bộ phận: phần hay bị bỏ quên
Báo trước lịch dừng máy. Một đợt bảo trì làm đúng kỹ thuật nhưng báo tổ sản xuất trước có nửa ngày sẽ gây xáo trộn kế hoạch. Nếu năm nay bạn đã thống nhất được lịch báo trước cố định, chẳng hạn gửi lịch bảo trì tuần sau vào chiều thứ Năm, đó là kết quả phối hợp đáng ghi.
Hướng dẫn người vận hành. Nhiều sự cố nhỏ bắt nguồn từ thao tác sai. Những buổi hướng dẫn ngắn ngay tại máy, những tấm thẻ thao tác bạn đề xuất dán cạnh bảng điều khiển, những lần chỉ cho người dùng tự khởi động lại thiết bị đúng cách đều làm giảm số yêu cầu gửi đến bạn. Ghi số buổi và tác dụng nếu đo được.
Giải thích sự cố bằng lời người ngoài nghề hiểu. Quản lý sản xuất cần biết máy dừng bao lâu, vì sao, khi nào chạy lại, có tái diễn không. Nếu bạn đã quen gửi một tin báo ngắn đủ bốn ý đó sau mỗi sự cố lớn, hãy nêu ra; đây là kỹ năng nhiều kỹ thuật viên giỏi tay vẫn còn thiếu.
Làm việc với nhà cung cấp thiết bị. Theo dõi bảo hành, đi cùng kỹ thuật của hãng khi họ đến, ghi lại cách họ xử lý để lần sau tự làm. Mỗi lần như vậy vừa là học, vừa giảm chi phí thuê ngoài về sau.
Mẫu đoạn tự đánh giá cho kỹ thuật viên bảo trì (ví dụ giả định)
Đoạn trích viết cho anh Vũ Quang G, kỹ thuật viên bảo trì cơ điện của một xưởng sản xuất bao bì nhựa giả định ở Bình Dương cũ, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Số liệu và sự việc giả định.
- Nhiệm vụ: bảo trì định kỳ và sửa chữa bốn máy ép nhựa, hệ thống khí nén, tủ điện của dây chuyền 2; phối hợp kiểm định thiết bị theo lịch.
- Kết quả: thực hiện đủ 48 đợt bảo trì định kỳ; xử lý 210 yêu cầu sửa chữa, khoảng 80% khắc phục trong ca; thời gian dừng máy ngoài kế hoạch của dây chuyền 2 giảm từ khoảng 30 giờ xuống khoảng 18 giờ so với năm trước.
- Sự cố tiêu biểu: máy nén khí dừng ba lần trong tháng Tư do quạt làm mát bám bụi; đã xử lý triệt để và đưa vệ sinh quạt vào lịch hằng tháng, từ đó chưa tái diễn.
- Cải tiến: đề xuất sửa ba bo mạch điều khiển thay vì thay mới; lập danh mục phụ tùng hay hỏng cần có sẵn trong kho.
- Hạn chế: hai lần đầu máy nén khí dừng chỉ khởi động lại mà chưa kiểm nguyên nhân; ghi chép phiếu sửa chữa còn sơ sài, đồng nghiệp ca sau khó nắm tình trạng máy.
- Kế hoạch: áp dụng nguyên tắc dừng lặp lại lần thứ hai là phải tìm nguyên nhân gốc; ghi phiếu sửa chữa đủ ba mục hiện tượng, nguyên nhân, cách xử lý; học thêm về lập trình bộ điều khiển trong năm sau, đề nghị công ty cử đi lớp ngắn hạn.
Kế hoạch nâng tay nghề: chọn đúng một hai kỹ năng
Kỹ thuật thay đổi nhanh, nhưng kế hoạch học trong bản tự đánh giá nên hẹp và làm được. Trình tự gợi ý:
- Nhìn lại các sự cố trong năm, tìm loại việc bạn phải nhờ người khác hoặc gọi nhà cung cấp nhiều nhất. Đó thường là kỹ năng nên học trước.
- Hỏi quản lý về kế hoạch thiết bị năm sau: có máy mới, phần mềm mới, hệ thống mới nào không. Học trước khi thiết bị về sẽ đỡ bị động.
- Chọn cách học cụ thể: đi theo kỹ thuật của nhà cung cấp khi họ đến lắp đặt, khoá học ngắn hạn, tài liệu hướng dẫn của hãng, kèm cặp từ đồng nghiệp lâu năm.
- Đặt cách đo: tự xử lý được loại sự cố đó không cần gọi ngoài, hoặc tự cài đặt được hệ thống mới.
- Ghi nhu cầu hỗ trợ: thời gian, chi phí khoá học, thiết bị thực hành, nếu công ty có chính sách đào tạo.
Với các việc liên quan đến an toàn như điện, thiết bị áp lực, thiết bị nâng, kế hoạch học phải đi đúng đường huấn luyện và chứng nhận theo quy định của công ty và pháp luật, không tự học rồi tự làm. Trong bản tự đánh giá, bạn ghi rõ mình đang có chứng nhận nào, khi nào cần huấn luyện lại.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên IT nội bộ ở công ty nhỏ tự đánh giá khác kỹ thuật nhà xưởng ở đâu?
Nhân viên IT thường nêu thêm phần an toàn dữ liệu và hỗ trợ người dùng: sao lưu, phân quyền tài khoản, cập nhật phần mềm, số yêu cầu hỗ trợ và thời gian xử lý. Phần ảnh hưởng nên quy về việc công ty làm việc không gián đoạn và không mất dữ liệu.
Sự cố do thiết bị cũ mà công ty chưa duyệt thay thì ghi thế nào?
Ghi đúng sự việc và thời điểm bạn đã đề xuất thay, nếu có văn bản thì nêu ngày đề xuất. Không cần viết với giọng trách móc. Phần đề xuất năm sau có thể nhắc lại kèm số giờ dừng máy hoặc chi phí sửa chữa đã phát sinh do thiết bị đó.
Kỹ thuật viên lắp đặt tại nhà khách nên đưa gì vào bản tự đánh giá?
Số ca lắp đặt và bảo hành, tỷ lệ phải quay lại lần hai cho cùng một lỗi, mức độ đúng hẹn với khách, nhận xét của khách nếu công ty có thu thập. Thêm những việc như hướng dẫn khách sử dụng đúng cách để giảm cuộc gọi hỏi lại.
Có nên ghi những lần phải làm ngoài giờ để xử lý sự cố không?
Nên ghi ngắn gọn số lần và lý do, vì đó là một phần khối lượng công việc thật. Nếu số lần làm đêm nhiều do thiếu người trực hoặc thiếu phụ tùng, chuyển thành đề xuất cụ thể ở cuối bản thay vì để thành lời kể khổ.
Nhân viên kỹ thuật không giỏi viết có thể nhờ người khác viết hộ không?
Bạn có thể nhờ đồng nghiệp hoặc người thân góp ý câu chữ, nhưng nội dung phải là của bạn và đúng sự thật. Cách đơn giản là tự ghi các ý dưới dạng gạch đầu dòng theo bố cục, rồi nhờ người khác giúp sắp xếp cho mạch lạc.