Khi bị mất đồ ở lớp, bản tường trình của học sinh chỉ cần làm một việc: kể lại thật rõ món đồ là gì, để ở đâu, lần cuối nhìn thấy lúc nào, phát hiện mất lúc nào và ai đã được báo. Thầy cô dựa vào đó để khoanh vùng thời gian, hỏi đúng người và quyết định có cần mời phụ huynh hay nhờ bảo vệ hỗ trợ. Bản tường trình không phải nơi để đoán ai lấy, cũng không phải nơi để than thở.
Bài này dành cho học sinh từ lớp 4 đến lớp 12 và cho phụ huynh muốn hướng dẫn con. Bạn sẽ có danh sách những điều cần ghi ra nháp trước khi viết, bố cục từng phần, một mẫu tự viết theo sự việc giả định, các lỗi thường gặp và những gì thường diễn ra sau khi nộp cho giáo viên chủ nhiệm.
Khi nào thầy cô yêu cầu viết và bản tường trình gửi ai
Không phải lần mất đồ nào cũng cần giấy tờ. Mất một cây bút, một cục tẩy thì báo miệng với bạn cùng bàn hoặc lớp trưởng là đủ. Thầy cô thường yêu cầu viết bản tường trình khi món đồ có giá trị đáng kể như điện thoại, máy tính cầm tay, tiền đóng học, đồng hồ; khi nhiều bạn cùng mất đồ trong một khoảng thời gian; hoặc khi sự việc có thể phải báo lên ban giám hiệu, bảo vệ, thậm chí công an phường, xã. Bản viết giúp mọi người dựa trên cùng một lời kể, thay vì mỗi người nhớ một kiểu.
Người nhận chính là giáo viên chủ nhiệm. Nếu mất đồ trong giờ bộ môn, bạn vẫn ghi "Kính gửi: Cô giáo chủ nhiệm lớp…" và có thể thêm "đồng kính gửi thầy giáo bộ môn" nếu thầy cô yêu cầu. Khi nhà trường đã giao cho tổ giám thị hoặc ban giám hiệu xử lý, phần kính gửi ghi theo hướng dẫn của người giao việc. Học sinh tiểu học có thể nhờ bố mẹ viết cùng, nhưng lời kể phải là lời của chính em.
Thời điểm viết cũng quan trọng. Viết càng sớm càng nhớ chính xác: tốt nhất là ngay trong ngày phát hiện. Để qua vài hôm, chi tiết giờ giấc bắt đầu nhoè đi, và lời kể dễ bị pha lẫn với những gì các bạn khác bàn tán.
Năm điều cần ghi ra nháp trước khi viết
Trước khi chép vào giấy chính thức, bạn lấy một tờ nháp và trả lời lần lượt năm câu dưới đây. Câu nào không nhớ chắc thì ghi "không nhớ rõ" thay vì đoán, vì một chi tiết đoán sai có thể làm thầy cô hỏi nhầm người.
- Món đồ là gì, trông như thế nào: loại đồ, màu sắc, vỏ bọc, dấu hiệu riêng như vết xước, móc khoá, tên dán bên trong. Với tiền, ghi số tiền và loại tờ nếu nhớ.
- Để ở đâu: trong cặp ngăn nào, trong ngăn bàn, trên bàn, móc treo sau lớp. Ghi cả việc cặp có kéo khoá hay không.
- Lần cuối nhìn thấy lúc nào: gắn với tiết học hoặc sự kiện cụ thể, ví dụ "đầu tiết 2, khi cất sách Toán".
- Phát hiện mất lúc nào, đang làm gì: ví dụ "đầu tiết 4, khi mở cặp lấy vở".
- Trong khoảng giữa hai mốc đó lớp có hoạt động gì: ra chơi, học thể dục ở sân, chuyển phòng học tin học, lớp có để trống không, có ai được giao trực lớp không.
Năm câu này tạo ra một "khung thời gian". Khung càng hẹp, thầy cô càng dễ xác minh. Nếu khung rộng (từ sáng đến chiều), bạn vẫn ghi trung thực, không cố thu hẹp cho đẹp.
Bố cục một bản tường trình mất đồ
Bản tường trình của học sinh không cần cầu kỳ, nhưng nên đủ các phần để thầy cô đọc một lần là nắm được. Bảng dưới là bố cục thường dùng, bạn có thể bỏ bớt phần không áp dụng.
| Phần | Viết gì | Lưu ý |
|---|---|---|
| Quốc hiệu, tiêu ngữ | Hai dòng đầu căn giữa | Nhiều trường không bắt buộc với học sinh nhỏ; hỏi cô nếu chưa rõ |
| Tên văn bản | BẢN TƯỜNG TRÌNH, dòng dưới ghi "Về việc mất … ở lớp" | Ghi đúng món đồ, tránh "về việc bị trộm" |
| Kính gửi | Giáo viên chủ nhiệm, thêm người khác nếu được yêu cầu | Ghi chức danh, không cần tên riêng của thầy cô |
| Thông tin người viết | Họ tên, lớp, có thể thêm chỗ ngồi | Chỗ ngồi giúp thầy cô hình dung |
| Diễn biến | Năm điều đã ghi nháp, theo thứ tự thời gian | Mỗi ý một câu ngắn |
| Việc đã làm | Đã tìm ở đâu, đã báo ai, lúc nào | Ghi cả việc nhờ bạn tìm giúp |
| Đề nghị | Mong thầy cô hỗ trợ tìm lại | Không đòi khám cặp cả lớp |
| Cam đoan, ký | Câu cam đoan, ngày tháng, chữ ký, họ tên | Phụ huynh ký thêm nếu cô yêu cầu |
Phần "việc đã làm" hay bị bỏ quên nhưng lại rất có ích: nếu bạn đã lục kỹ ngăn bàn, hỏi bạn cùng bàn và kiểm tra phòng học thể dục, thầy cô sẽ không mất thời gian lặp lại những bước đó.
Mẫu tự viết theo sự việc giả định
Dưới đây là mẫu theo một sự việc giả định: em Trần Thị B, lớp 7A, mất máy tính cầm tay trong giờ ra chơi. Bạn thay chi tiết theo sự việc của mình, không chép nguyên văn.
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc mất máy tính cầm tay ở lớp
Kính gửi: Cô giáo chủ nhiệm lớp 7A. Em tên là Trần Thị B, học sinh lớp 7A, ngồi bàn thứ ba dãy giữa. Em xin tường trình sự việc như sau.
Sáng thứ Ba, đầu tiết 2 (môn Toán), em lấy máy tính cầm tay màu xám, vỏ nắp trượt màu xanh, mặt sau có dán miếng giấy ghi tên em, ra dùng làm bài. Hết tiết 2, em cất máy vào ngăn trước của cặp nhưng không kéo khoá. Giờ ra chơi em xuống căng tin, để cặp trên ghế. Đầu tiết 3, em không mở cặp. Đầu tiết 4, khi chuẩn bị kiểm tra Vật lý, em mở cặp thì không thấy máy.
Sau khi phát hiện, em đã tìm trong ngăn bàn, dưới gầm bàn và hỏi bạn cùng bàn nhưng không thấy. Em đã báo bạn lớp trưởng và báo thầy dạy Vật lý ngay đầu tiết 4. Em không nhìn thấy ai lấy máy và không biết máy bị rơi hay có người cầm nhầm.
Em mong cô giúp em hỏi lại các bạn trong lớp. Em xin rút kinh nghiệm sẽ kéo khoá cặp và mang đồ quý theo người khi ra khỏi lớp. Em xin cam đoan những điều trên là đúng sự thật. Người viết: Trần Thị B (ký, ghi rõ họ tên), ngày … tháng … năm …
Để ý rằng mẫu tách rõ điều em biết chắc (đã cất máy, không kéo khoá) với điều em không biết (rơi hay bị lấy). Đó là điểm làm bản tường trình đáng tin.
Không đoán tên bạn: viết thế nào khi có nghi ngờ
Chỉ ghi điều mắt thấy. Nếu bạn thật sự nhìn thấy một bạn cầm cặp của mình, ghi đúng như thế: "Lúc … em thấy bạn … đứng cạnh chỗ em ngồi và cầm cặp của em." Không thêm "chắc chắn bạn ấy lấy".
Điều nghe kể thì ghi là nghe kể. Nếu một bạn khác nói với bạn rằng thấy ai đó lục cặp, ghi: "Bạn C nói với em là có thấy…". Thầy cô sẽ tự hỏi bạn C. Bạn không biến lời kể của người khác thành lời mình chứng kiến.
Linh cảm không phải chứng cứ. Cảm giác "chắc là bạn ấy vì bạn ấy hay nghịch" tuyệt đối không đưa vào giấy. Một cái tên bị nêu oan trong bản tường trình có thể khiến bạn đó bị cả lớp xa lánh, dù sau đó tìm thấy đồ ở chỗ khác.
Muốn nói riêng thì gặp riêng cô. Nếu có điều băn khoăn mà không chắc, bạn có thể xin gặp cô sau giờ học để kể miệng. Cô sẽ biết cách hỏi khéo, tránh làm tổn thương bạn khác.
Không tự lục cặp người khác. Kể cả khi cả lớp đồng ý, học sinh không tự khám cặp nhau. Việc kiểm tra, nếu cần, là việc của người lớn và phải tôn trọng các bạn.
Những lỗi hay gặp làm bản tường trình kém thuyết phục
Phần lớn bản tường trình mất đồ bị thầy cô trả lại hoặc phải hỏi thêm vì một trong các lỗi sau. Đọc lại bản của mình và gạch đi những chỗ dính lỗi.
- Mô tả món đồ quá chung: "mất cái điện thoại" mà không có màu, ốp lưng, dấu hiệu riêng.
- Không có mốc thời gian: chỉ viết "hôm nay em bị mất", thầy cô không biết bắt đầu từ đâu.
- Viết theo cảm xúc: "em rất tức", "lớp mình có kẻ gian". Cảm xúc là thật, nhưng nó không giúp tìm đồ.
- Phóng đại giá trị hoặc số tiền để sự việc nghe nghiêm trọng hơn. Nếu sau đó số liệu không khớp, cả bản tường trình mất giá trị.
- Giấu chi tiết bất lợi cho mình, như việc mang đồ không được phép đến lớp. Nếu trường cấm mang điện thoại mà bạn vẫn mang, nên ghi thật; giấu đi rồi bị phát hiện còn phiền hơn.
- Chép mẫu trên mạng nguyên văn, kể cả những câu không đúng với sự việc của mình.
- Viết tắt, gạch xoá nhiều, không ký tên hoặc không ghi ngày.
Một bản tường trình ngắn mà đúng luôn tốt hơn một bản dài mà mơ hồ. Học sinh lớp 4, lớp 5 viết năm sáu câu đủ ý là đạt.
Sau khi nộp: điều thường diễn ra và việc phụ huynh nên làm
Sau khi nhận bản tường trình, giáo viên chủ nhiệm thường hỏi lại vài bạn ngồi gần, hỏi bạn trực nhật, xem lại lịch hoạt động của lớp hôm đó. Một số trường có camera ở hành lang, nhưng thường không quay vào trong lớp; việc xem camera do nhà trường quyết định. Nhiều trường hợp đồ được tìm lại vì rơi vào ngăn bàn khác hoặc bạn cầm nhầm. Cũng có trường hợp không tìm lại được, và bạn cần chuẩn bị tinh thần cho điều đó.
Nếu món đồ có giá trị lớn như điện thoại, phụ huynh có thể trao đổi với giáo viên chủ nhiệm về việc có nên trình báo công an phường, xã hay không. Đây là quyết định của gia đình sau khi nghe nhà trường, không phải điều học sinh tự làm. Với điện thoại, phụ huynh nên khoá máy từ xa và đổi mật khẩu các tài khoản đăng nhập trên máy càng sớm càng tốt.
Điều quan trọng nhất với phụ huynh là không biến chuyện mất đồ thành chuyện trách móc con trước mặt người khác, và không gây áp lực để con nêu tên một bạn nào đó. Cùng con rút ra một thói quen cụ thể: đồ quý mang theo người, cặp kéo khoá, không mang tiền lớn đến lớp. Bài học ấy giá trị hơn món đồ đã mất.
Câu hỏi thường gặp
Mất đồ ở lớp mà không có giấy tờ chứng minh là của mình thì có viết tường trình được không?
Được. Bạn chỉ cần mô tả kỹ đặc điểm món đồ để người khác nhận ra khi tìm thấy: màu, vỏ bọc, vết xước, đồ dán bên trong. Nếu gia đình còn hộp đựng hoặc hoá đơn thì giữ lại để đối chiếu khi cần, không bắt buộc nộp kèm.
Có nên ghi tên bạn mà mình nghi ngờ vào bản tường trình không?
Không nên ghi tên nếu bạn chỉ nghi ngờ. Chỉ ghi khi bạn trực tiếp nhìn thấy một hành động cụ thể, và ghi đúng hành động đó. Nếu có điều băn khoăn, hãy kể riêng với giáo viên chủ nhiệm để cô xác minh một cách tế nhị.
Học sinh tiểu học tự viết hay bố mẹ viết thay?
Học sinh tiểu học có thể viết vài câu ngắn bằng lời của mình, bố mẹ ngồi cạnh nhắc thứ tự thời gian và ký thêm bên dưới. Bố mẹ không nên viết thay toàn bộ, vì thầy cô cần nghe lời kể trực tiếp của em.
Mang điện thoại đến lớp trái nội quy rồi bị mất thì có bị phạt không?
Tuỳ nội quy từng trường. Thông thường nhà trường vẫn giúp tìm đồ và nhắc nhở việc vi phạm nội quy, có thể yêu cầu viết thêm bản kiểm điểm. Ghi thật trong bản tường trình là cách tốt nhất, vì giấu đi rồi bị phát hiện sẽ làm mất lòng tin.
Đã nộp bản tường trình rồi mới tìm thấy đồ thì làm gì?
Báo ngay cho giáo viên chủ nhiệm, nói rõ tìm thấy ở đâu và lúc nào. Nếu trong lớp đã có bạn bị hỏi han vì vụ việc, lời báo kịp thời giúp bạn đó không bị hiểu lầm. Cô có thể yêu cầu ghi thêm vài dòng bổ sung vào bản cũ.