Bản tự đánh giá kết thúc thử việc là văn bản nhân viên mới tự nhìn lại thời gian thử việc: đã được giao những việc gì, làm được đến đâu, đã học được gì, còn thiếu gì, và mong muốn gì nếu được ký hợp đồng chính thức. Không phải công ty nào cũng yêu cầu, nhưng nơi nào có quy trình đánh giá thử việc bài bản thì thường có bước này trước khi quản lý ra nhận xét.
Thời gian thử việc ngắn, nên bản tự đánh giá cũng nên gọn và cụ thể. Bài này đi qua cách đối chiếu với mục tiêu thử việc, cách viết khi bạn chưa có nhiều kết quả để kể, cách nêu điều còn thiếu một cách tự tin và một mẫu viết theo sự việc giả định.
Bản tự đánh giá thử việc nằm ở đâu trong quy trình
Bộ luật Lao động hiện hành quy định thời gian thử việc tối đa tuỳ theo tính chất và trình độ của công việc, và khi kết thúc thử việc, công ty phải thông báo kết quả cho người lao động. Luật không bắt người lao động phải viết bản tự đánh giá; đây là bước do quy trình nội bộ của từng công ty đặt ra. Bạn nên xem lại hợp đồng thử việc và hỏi bộ phận nhân sự để biết chính xác ngày kết thúc và hình thức đánh giá.
Ở nhiều công ty, trình tự thường là: khoảng một hai tuần trước khi hết thử việc, nhân sự gửi biểu mẫu cho nhân viên tự đánh giá; quản lý trực tiếp đọc, ghi nhận xét và đề xuất; một buổi trao đổi ngắn; rồi công ty thông báo kết quả. Bản của bạn vì thế là cơ hội để quản lý nhìn thấy những gì họ có thể chưa để ý trong vài tuần bận rộn.
Điều nên nhớ: người đọc đã biết bạn còn mới. Họ không chờ thành tích lớn. Họ muốn biết bạn có hiểu công việc không, có học nhanh không, có tự nhìn ra điểm còn thiếu không, và có phù hợp với cách làm việc của nhóm không. Bản tự đánh giá tốt trả lời được những câu đó bằng sự việc.
Chuẩn bị trước khi viết
Thời gian thử việc ngắn nhưng dồn dập, nhiều chi tiết đã trôi khỏi trí nhớ. Các bước dưới giúp bạn có đủ nguyên liệu trong một buổi tối.
- Tìm lại mục tiêu thử việc nếu công ty có giao: biên bản giao việc, email chào mừng, kế hoạch hội nhập. Nếu không có văn bản nào, ghi lại những việc quản lý đã dặn trong tuần đầu.
- Liệt kê theo từng tuần những việc đã được giao và đã làm, kể cả việc nhỏ như soạn biên bản họp, nhập dữ liệu, đi cùng đồng nghiệp gặp khách.
- Ghi những gì đã học: quy trình nội bộ, phần mềm, sản phẩm, khách hàng, cách làm việc của các bộ phận liên quan.
- Ghi những lần bạn làm sai hoặc phải làm lại và đã sửa ra sao.
- Ghi những câu hỏi còn treo về công việc, vai trò, mục tiêu sau thử việc, để mang vào buổi trao đổi.
Từ danh sách này, bạn chọn những ý tiêu biểu nhất để đưa vào bản tự đánh giá. Phần còn lại giữ làm tài liệu riêng, rất có ích khi bạn viết bản tự kiểm điểm cuối năm đầu tiên.
Viết phần kết quả khi bạn chưa có nhiều kết quả
Kể việc đã tự làm được, không cần ai kèm. Với người mới, việc chuyển từ "làm cùng người hướng dẫn" sang "tự làm" chính là kết quả. Ví dụ giả định: "Từ tuần thứ năm tự lập và gửi báo cáo tồn kho hằng tuần cho phòng kinh doanh, không cần trưởng nhóm soát lại."
Kể sản phẩm đầu ra cụ thể. Một bản thiết kế đã được dùng, một danh sách khách hàng đã làm sạch, một bài viết đã đăng, một lỗi phần mềm đã sửa. Ghi rõ ai đang dùng sản phẩm đó.
Kể việc làm thêm đúng chỗ. Có những người mới làm thêm rất nhiều nhưng lệch trọng tâm. Chỉ kể việc thêm nào có liên quan đến vai trò và được quản lý đồng ý, ví dụ đề xuất sửa một bước trong quy trình sau khi gặp vướng.
Ghi thời gian học xong những thứ cần học. Ví dụ: nắm được phần mềm quản lý kho trong hai tuần, hiểu danh mục sản phẩm sau tuần thứ ba. Thông tin này giúp quản lý ước lượng tốc độ học của bạn.
Không phóng đại vai trò. Nếu bạn tham gia một dự án lớn của nhóm, ghi đúng phần bạn làm. Quản lý biết rõ ai làm gì; phóng đại là cách nhanh nhất để mất điểm ở giai đoạn họ đang quyết định có giữ bạn lại hay không.
Mỗi vị trí thử việc nên nhấn vào đâu
Cùng một khung viết, nhưng mỗi loại công việc có những điểm quản lý đặc biệt quan tâm khi quyết định ký hợp đồng. Bảng dưới gợi ý điểm nhấn cho vài vị trí phổ biến, ví dụ đều giả định.
| Vị trí | Quản lý thường quan tâm | Nên đưa vào bản tự đánh giá |
|---|---|---|
| Kinh doanh, bán hàng | Có tự tìm và giữ được khách không | Số khách đã liên hệ, số buổi gặp, đơn đầu tiên tự chốt, khách nào đang theo |
| Hành chính, văn phòng | Có cẩn thận, đúng hạn, nắm quy trình không | Các việc định kỳ đã tự làm, số lần phải sửa lại, quy trình đã nắm |
| Kỹ thuật, IT | Có xử lý được việc thật và an toàn không | Loại sự cố đã tự xử lý, hệ thống đã nắm, chứng nhận an toàn đang có |
| Thiết kế, nội dung | Có hiểu yêu cầu và sửa theo góp ý nhanh không | Sản phẩm đã được duyệt dùng, số vòng sửa trung bình, cách bạn nhận góp ý |
| Chăm sóc khách hàng | Có giữ được bình tĩnh và đúng chính sách không | Số ca đã tự xử lý, ca phải chuyển lên trên, điểm chấm chất lượng nếu có |
Nếu công ty có bảng tiêu chí đánh giá thử việc, bạn đối chiếu từng tiêu chí và ghi bằng chứng ngắn cho mỗi tiêu chí. Làm vậy quản lý dễ điền phần nhận xét của họ, và bạn cũng biết mình đang được đo bằng gì.
Nêu điều còn thiếu một cách tự tin
Nhiều nhân viên mới ngại viết hạn chế vì sợ ảnh hưởng đến kết quả thử việc. Nhưng một bản tự đánh giá toàn điểm tốt lại gây nghi ngờ: hoặc bạn chưa hiểu hết công việc, hoặc bạn không thành thật. Quản lý cũng đã nhìn thấy những điểm bạn còn vụng; bạn tự nêu ra kèm kế hoạch sẽ khiến họ yên tâm hơn.
Cách viết tự tin là gắn mỗi điều còn thiếu với một việc cụ thể đang làm để bù. Ví dụ giả định: "Chưa nắm chắc quy trình đổi trả với nhà cung cấp, hai lần phải nhờ trưởng nhóm hướng dẫn lại. Đang tự soạn sơ đồ quy trình một trang để tra nhanh, dự kiến xong trong tuần tới." Câu này thừa nhận điều chưa biết nhưng cho thấy bạn chủ động.
Tránh những câu tự hạ thấp mình như "còn non kém", "thiếu kinh nghiệm nhiều mặt". Chúng không cung cấp thông tin gì và khiến người đọc nghĩ bạn chưa sẵn sàng. Cũng tránh đổ cho việc hướng dẫn: nếu thật sự thiếu tài liệu hội nhập, bạn có thể nêu ở phần đề xuất dưới dạng góp ý cho người mới đến sau, không phải lý do cho hạn chế của mình.
Mẫu bản tự đánh giá kết thúc thử việc (ví dụ giả định)
Mẫu viết cho chị Ngô Thị H, nhân viên điều phối đơn hàng mới vào làm ở một công ty bán thiết bị gia dụng giả định tại Cần Thơ, thời gian thử việc hai tháng. Sự việc và con số giả định.
- Thông tin chung: họ tên, vị trí thử việc, bộ phận, thời gian thử việc từ ngày đến ngày, người hướng dẫn, quản lý trực tiếp.
- Việc được giao: tiếp nhận đơn hàng từ nhân viên kinh doanh, kiểm tồn kho, lên lịch giao, theo dõi trạng thái giao và báo lại cho kinh doanh; lập báo cáo tồn kho hằng tuần.
- Kết quả: từ tuần thứ ba tự xử lý đơn hàng không cần người hướng dẫn soát; xử lý khoảng 520 đơn trong thời gian thử việc; từ tuần thứ năm tự lập báo cáo tồn kho hằng tuần.
- Đã học được: phần mềm quản lý kho và đơn hàng; danh mục sản phẩm và mã hàng; quy trình phối hợp với kho và đơn vị giao hàng.
- Còn thiếu: chưa nắm chắc quy trình đổi trả với nhà cung cấp; còn chậm khi xử lý đơn có nhiều điểm giao.
- Kế hoạch nếu được ký hợp đồng: hoàn thành sơ đồ quy trình đổi trả trong tuần tới; trong ba tháng đầu giảm thời gian xử lý đơn nhiều điểm giao; xin tham gia buổi họp tuần với kho để hiểu thêm khâu xuất hàng.
- Góp ý và mong muốn: đề xuất bổ sung danh sách các mã hàng hay nhầm vào tài liệu hội nhập; mong được trao đổi rõ mục tiêu công việc sau thử việc.
Trong buổi trao đổi và sau khi có kết quả
Buổi trao đổi cuối thử việc thường ngắn. Bạn nên chuẩn bị hai ba câu hỏi rõ ràng: mục tiêu công việc sau thử việc là gì, quản lý thấy bạn cần cải thiện điều gì nhất, cách công ty đánh giá nhân viên chính thức ra sao. Ghi lại câu trả lời; đó là khung cho bản tự kiểm điểm cuối năm đầu tiên của bạn.
Nếu kết quả là đạt, hợp đồng lao động sẽ được giao kết hoặc tiếp tục theo những gì đã thoả thuận. Bạn nên đọc kỹ hợp đồng trước khi ký, đối chiếu vị trí, lương, thời hạn với những gì đã trao đổi. Nếu công ty đề nghị kéo dài thử việc, hãy hỏi rõ lý do và căn cứ, vì việc này phải trong giới hạn thời gian luật cho phép và cần hai bên thoả thuận.
Nếu kết quả là không đạt, bạn có quyền hỏi lý do để tự rút kinh nghiệm. Giữ thái độ bình tĩnh, cảm ơn những gì đã học, và giữ lại bản tự đánh giá của mình. Khi có tranh chấp về quyền lợi trong thời gian thử việc, bạn nên tìm hiểu quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn thay vì tự suy đoán.
Câu hỏi thường gặp
Công ty không yêu cầu viết bản tự đánh giá thử việc thì có nên tự viết không?
Có thể tự viết ngắn một trang và gửi quản lý trước buổi trao đổi, nếu văn hoá công ty cởi mở. Bản này giúp quản lý có thông tin để nhận xét công bằng hơn. Nếu không chắc, bạn có thể hỏi quản lý xem họ có muốn nhận một bản tóm tắt không.
Bản tự đánh giá thử việc dài bao nhiêu là vừa?
Khoảng một đến hai trang là đủ. Thời gian thử việc ngắn nên không cần liệt kê mọi việc. Tập trung vào việc đã tự làm được, điều đã học, điều còn thiếu và kế hoạch. Quản lý thường đọc bản này trong vài phút trước buổi trao đổi.
Có nên nói về mức lương mong muốn trong bản tự đánh giá thử việc không?
Thường không nên đưa vào văn bản này. Lương chính thức đã được thoả thuận khi nhận việc hoặc sẽ trao đổi riêng. Nếu bạn có mong muốn khác với thoả thuận ban đầu, nên nêu trong buổi gặp với quản lý hoặc nhân sự, kèm lý do cụ thể.
Người hướng dẫn và quản lý trực tiếp là hai người khác nhau thì gửi cho ai?
Gửi theo quy trình của công ty, thường là quản lý trực tiếp. Bạn nên báo người hướng dẫn biết và có thể nhờ họ đọc trước để góp ý, vì họ nắm rõ công việc hằng ngày của bạn nhất và thường được hỏi ý kiến khi đánh giá.
Thử việc chưa có kết quả nổi bật thì bản tự đánh giá có làm mình bị loại không?
Một bản tự đánh giá trung thực ít khi là lý do bị loại. Quyết định dựa chủ yếu vào quá trình làm việc mà quản lý đã quan sát. Bản của bạn giúp họ thấy thêm tốc độ học và thái độ, nên viết thật và cụ thể có lợi hơn viết đẹp.