BienMinh.comBiện Minh
Cách viết đúng thể thức, đúng mực

Bản kiểm điểm viết tay hay đánh máy: khi nào cần viết tay và trình bày thế nào

Khi nào bản kiểm điểm, bản tường trình nên viết tay, khi nào đánh máy được; chọn giấy, mực, cỡ chữ, cách sửa chữ sai và ký sao cho bản nộp sạch, đúng.

Over-the-shoulder view of a young woman in Hue writing slowly with a blue pen on clean exam paper, laptop closed and pushed aside, warm lamp light at night

Bản kiểm điểm và bản tường trình đánh máy được trong phần lớn trường hợp, trừ khi nơi yêu cầu nói rõ phải viết tay; chữ ký và họ tên dưới chữ ký thì luôn ký tay. Học sinh ở trường thường được yêu cầu viết tay, còn người đi làm kiểm điểm cuối năm thường đánh máy theo mẫu của đơn vị.

Viết tay hay đánh máy không làm thay đổi giá trị nội dung, nhưng mỗi cách có cái lợi riêng và những lỗi trình bày riêng. Bài này giúp bạn chọn đúng cách, và làm cho bản nộp sạch, dễ đọc, không bị trả lại vì những chuyện như tẩy xoá hay quên ký.

Phần cuối bài có bảng quy cách giấy, mực, cỡ chữ, cách sửa chữ sai khi đang viết tay, và những điều cần lưu ý khi gửi bản chụp qua tin nhắn. Nội dung ở đây là thói quen trình bày phổ biến; khi trường, khoa hay đơn vị của bạn đã phát mẫu và hướng dẫn riêng, hướng dẫn đó luôn được ưu tiên.

Khi nào nên viết tay

Thầy cô ở trường phổ thông thường muốn học sinh viết tay bản kiểm điểm. Lý do không phải hình thức: viết tay chậm hơn, buộc người viết nghĩ trước khi viết, và khó chép nguyên một mẫu có sẵn. Với học sinh nhỏ, nét chữ cũng giúp thầy cô và phụ huynh biết đó đúng là lời của em. Nếu yêu cầu là viết tay, bạn không nên đánh máy rồi in ra, kể cả khi chữ mình xấu.

Bản tường trình viết ngay tại chỗ sau sự việc, như khi bạn báo mất đồ ở nhà xe, ở bãi gửi xe hay ở ban quản lý chung cư, thường cũng viết tay vì không có máy in, và người nhận muốn có lời kể ngay lúc đó. Trong trường hợp này, bạn xin một tờ giấy sạch, viết chậm, đọc lại trước khi ký, và xin chụp ảnh hoặc giữ một bản sao.

Ngoài ra, có những nơi giữ thói quen nhận bản viết tay vì quy định nội bộ hay vì muốn đối chiếu nét chữ. Khi không chắc, cách nhanh nhất là hỏi: "Em viết tay hay đánh máy cũng được ạ?" Câu hỏi này không ai thấy phiền, và tránh cho bạn phải viết lại.

Khi nào đánh máy là lựa chọn tốt hơn

Bản kiểm điểm cuối năm của người đi làm, bản tự nhận xét có nhiều tiêu chí, bản tường trình sự việc dài với nhiều mốc thời gian là những loại đánh máy sẽ rõ hơn. Bạn sửa được nhiều lần trước khi in, sắp xếp được bảng biểu, và người đọc không phải đoán chữ. Nhiều đơn vị còn phát mẫu dạng tệp để mọi người điền vào cho thống nhất.

Đánh máy cũng phù hợp khi chữ viết tay của bạn khó đọc đến mức có thể gây hiểu nhầm về con số hay tên người. Một bản tường trình ghi nhầm "17 giờ" thành "11 giờ" vì nét chữ là chuyện xảy ra thật. Nếu bản đó dùng để xác minh, bạn nên đánh máy, hoặc viết tay chữ in rõ ràng ở những chi tiết quan trọng.

Khi đánh máy, rủi ro lớn nhất là chép nguyên văn từ mẫu có sẵn. Văn bản trông gọn gàng nhưng câu chữ chung chung, sót chi tiết không khớp như tên lớp khác hay giới tính khác. Đánh máy không có nghĩa là được viết hời hợt; mỗi câu vẫn phải là chuyện của bạn.

Quy cách trình bày cho từng cách viết

Bảng dưới gom những quy cách thường dùng để bản nộp sạch và dễ đọc. Đây là thói quen phổ biến, không phải quy định bắt buộc; nếu nơi yêu cầu có mẫu, bạn theo mẫu.

Hạng mụcViết tayĐánh máy
GiấyGiấy thi, giấy kẻ ô ly hoặc giấy A4 sạch, không nhàuGiấy A4 trắng, in một mặt hoặc hai mặt theo yêu cầu
Mực, phông chữBút mực xanh hoặc đen, không dùng bút chì, bút màuPhông Times New Roman, chữ đen
Cỡ chữViết đều tay, không quá nhỏThân bài khoảng cỡ 13–14, giãn dòng vừa phải
LềChừa lề trái để còn đóng ghim hoặc kẹp hồ sơLề trái rộng hơn lề phải
Đoạn vănXuống dòng mỗi ý, đầu dòng lùi vàoCăn đều hai bên, tách đoạn rõ
Chữ kýKý tay, ghi rõ họ tênĐể trống chỗ ký, in ra rồi ký tay và ghi họ tên

Hai hàng quan trọng nhất là mực và chữ ký. Bút chì hay bút xoá được thì người khác cũng xoá được, nên bản nộp chính thức luôn dùng mực. Chữ ký dán ảnh, chữ ký đánh máy hay chữ ký chèn sẵn trong tệp không có giá trị như chữ ký tay trên bản giấy, trừ khi nơi nhận chấp nhận bản điện tử có chữ ký số.

Viết sai một chữ khi đang viết tay thì làm sao

Sai một hai chữ: gạch ngang một nét. Gạch ngang gọn chữ sai, viết chữ đúng ngay bên cạnh. Một nét gạch thẳng cho thấy bạn sửa công khai, người đọc vẫn nhìn được chữ cũ. Tránh tô đen kín chữ hay dùng bút xoá trắng, vì trông như đang che giấu.

Sai một con số, một tên người, một mốc giờ. Những chi tiết này quan trọng với người xác minh. Nếu sửa, bạn gạch ngang và ký nháy nhỏ bên cạnh chỗ sửa. Nếu có nhiều chỗ như vậy, viết lại cả trang sẽ tốt hơn.

Sai cả câu, sai ý. Viết lại bản mới. Một bản kiểm điểm chi chít gạch xoá làm người đọc khó theo dõi và dễ nghĩ bạn chưa nghĩ kỹ trước khi viết. Viết nháp trước rồi chép vào bản chính là cách tránh chuyện này.

Thiếu chỗ, muốn chèn thêm. Không viết chen lên lề hay giữa hai dòng. Nếu ý cần thêm là quan trọng, viết lại trang đó; nếu chỉ là một hai chữ, dùng dấu chèn nhỏ và ký nháy.

Quy trình gọn từ nháp đến bản nộp

Dù viết tay hay đánh máy, bạn đi theo cùng một trình tự để bản nộp ít lỗi nhất. Với học sinh, phụ huynh có thể ngồi cạnh ở bước đọc lại, nhưng để con tự viết.

  1. Viết nháp ra giấy hoặc máy, không cần đẹp, chỉ cần đủ ý theo bố cục: sự việc, nhận thức, hướng khắc phục.
  2. Để nháp đó ít nhất mười lăm phút, làm việc khác, rồi đọc lại bằng mắt của người nhận.
  3. Xoá những câu chung chung, sửa những chỗ không chắc thành "khoảng", "không nhớ rõ".
  4. Chép vào giấy sạch hoặc định dạng lại tệp theo quy cách, kiểm tra tên, lớp, ngày, kính gửi.
  5. Đọc to một lượt để bắt lỗi chính tả, lỗi thiếu chữ.
  6. Ký tay, ghi họ tên, chụp ảnh hoặc giữ bản sao trước khi nộp.

Bước thứ hai thường bị bỏ qua vì ai cũng muốn nộp cho xong. Nhưng khoảng nghỉ ngắn đó giúp bạn nhìn ra những câu viết lúc đang rối, và là lúc bạn quyết định giữ hay bỏ những câu có thể khiến mình nhận quá phần lỗi.

Học sinh viết tay: giữ trang gọn mà không cần chữ đẹp

Thầy cô không chấm chữ đẹp trong bản kiểm điểm, nhưng một trang gọn giúp người đọc tập trung vào nội dung. Vài thói quen dưới đây giúp học sinh mọi lớp viết tay rõ ràng hơn ngay từ lần đầu.

  • Kẻ nhẹ một đường lề bằng bút chì rồi tẩy sau khi viết xong, hoặc dùng giấy thi đã có lề sẵn.
  • Viết phần đầu trang trước: quốc hiệu, tiêu ngữ, ngày tháng, tên văn bản, kính gửi. Phần này cố định nên viết lúc tay còn chưa mỏi.
  • Mỗi ý một đoạn, đầu đoạn lùi vào khoảng hai ô. Đừng viết liền một khối kín trang.
  • Viết chữ in rõ ở tên người, tên lớp, số liệu và giờ giấc, vì đây là chỗ dễ đọc nhầm nhất.
  • Để trống một khoảng đủ rộng ở cuối cho chữ ký của mình và ý kiến của phụ huynh hay giáo viên.
  • Không trang trí, không vẽ, không dùng nhiều màu mực, không dán hình.

Với học sinh tiểu học, mấy dòng ngắn, chữ to, đủ ý là tốt rồi. Phụ huynh có thể giúp con đọc lại chính tả, nhưng đừng viết sẵn để con chép, vì như vậy bản kiểm điểm không còn là lời của con.

Lỗi định dạng hay gặp khi đánh máy

Còn sót chữ của mẫu. Những cụm như "(họ tên)", "Nguyễn Văn A", "lớp …" còn nguyên trong bản in là lỗi phổ biến nhất khi điền vào tệp mẫu. Trước khi in, dùng chức năng tìm kiếm các dấu ngoặc và dấu ba chấm để chắc không sót chỗ nào.

Phông chữ lẫn lộn. Dán đoạn văn từ nơi khác vào thường mang theo phông và cỡ chữ khác, khiến một trang có hai ba kiểu chữ. Chọn toàn bộ văn bản và đặt lại một phông, một cỡ trước khi in.

Chữ ký rơi sang trang mới. Phần "Người viết" và chỗ ký nằm một mình ở đầu trang sau trông như bị tách khỏi nội dung. Điều chỉnh khoảng cách để đoạn cuối và chỗ ký nằm cùng trang.

In mờ, lệch, thiếu trang. Kiểm tra bản in trước khi ký: đủ trang, chữ rõ, không bị cắt mép. Bản in mờ khi chụp lại hoặc photo sẽ gần như không đọc được.

Gửi bản điện tử, chụp ảnh gửi qua tin nhắn có được không

Ngày nay nhiều giáo viên chủ nhiệm, người quản lý chấp nhận bản kiểm điểm chụp ảnh gửi qua nhóm lớp hoặc tin nhắn, nhất là khi cần gấp. Bạn chỉ gửi theo cách đó khi người nhận đồng ý, và nên hỏi có cần nộp bản giấy sau không. Ảnh chụp phải thẳng, đủ sáng, thấy rõ cả trang và chữ ký.

Khi gửi qua nhóm, cân nhắc quyền riêng tư: bản kiểm điểm là chuyện của bạn với người có trách nhiệm, không nên đăng vào nhóm chung có cả bạn bè hay phụ huynh khác. Nếu bản tường trình có tên những người khác, như người làm chứng hay người liên quan, càng không nên chia sẻ rộng. Gửi riêng cho người nhận là cách tôn trọng tất cả.

Với bản đánh máy gửi dưới dạng tệp, bạn nên xuất ra định dạng khó sửa, đặt tên tệp rõ ràng gồm loại văn bản, họ tên và ngày, rồi giữ lại bản gốc. Dù gửi bằng cách nào, bạn giữ một bản sao đúng với bản đã gửi, để khi cần trao đổi lại, hai bên cùng nhìn một nội dung.

Câu hỏi thường gặp

Bản kiểm điểm viết bằng mực đỏ có được không?

Không nên. Mực đỏ thường dành cho thầy cô chấm bài hoặc người duyệt ghi ý kiến. Bản kiểm điểm, bản tường trình nên viết bằng mực xanh hoặc đen, một màu thống nhất từ đầu đến cuối. Không dùng bút chì hay bút mực xoá được cho bản nộp chính thức.

Chữ xấu thì có nên đánh máy thay cho viết tay không?

Nếu nơi yêu cầu nói rõ viết tay thì vẫn nên viết tay, chỉ cần viết chậm, đều và xuống dòng rõ ràng. Chữ không đẹp nhưng dễ đọc là đủ. Nếu không có yêu cầu viết tay, bạn có thể hỏi xin được đánh máy, đặc biệt khi bản viết có nhiều số liệu, tên và mốc thời gian.

Bản kiểm điểm đánh máy có cần ký tay không?

Có. Bạn in ra rồi ký tay và ghi rõ họ tên dưới chữ ký. Chữ ký dán ảnh hoặc gõ tên vào chỗ ký không thay được chữ ký tay trên bản giấy. Nếu nộp bản điện tử, hỏi nơi nhận có chấp nhận chữ ký số hay bản chụp đã ký tay không.

Viết bản kiểm điểm hai mặt giấy được không?

Được, nếu nơi nhận không yêu cầu khác. Khi viết hai mặt, bạn đánh số trang và bảo đảm phần chữ ký nằm cùng trang với đoạn cuối của nội dung, không để trơ một mình ở trang sau. Với bản kiểm điểm nhiều tờ, ghi họ tên hoặc ký nháy ở cuối mỗi tờ.

Có cần đóng dấu vào bản kiểm điểm cá nhân không?

Bản kiểm điểm, bản tường trình của cá nhân không có dấu của người viết. Chỉ khi nơi nhận xác nhận vào văn bản, ví dụ phần ý kiến của cơ quan, đơn vị, họ mới đóng dấu của họ. Bạn không cần và không nên tự tìm cách xin dấu cho bản viết của mình.

Mất bản kiểm điểm đã nộp thì làm sao?

Nếu bạn đã giữ bản sao hoặc ảnh chụp, gửi lại cho người nhận và nói rõ đây là bản đã nộp ngày nào. Nếu không giữ, hỏi người nhận có cần viết lại không; khi viết lại, giữ đúng nội dung đã viết, ghi ngày viết mới và nói rõ là bản viết lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138