BienMinh.comBiện Minh
Bản cam kết, thư xin lỗi và sau kiểm điểm

Sau khi bị kỷ luật ở trường: thời gian theo dõi, ghi nhận tiến bộ và khép lại sự việc

Học sinh sau khi bị xử lý vi phạm: nên hỏi nhà trường điều gì, tiến bộ được ghi nhận qua đâu, cách xin gặp cô để khép lại và vượt qua cảm giác bị đóng dấu.

Teenage boy walking alone along a covered school corridor in Lam Dong on a misty morning, backpack on one shoulder, classmates blurred in the distance, seen from behind

Sau khi bị xử lý vi phạm ở trường, sự việc thường được khép lại bằng một khoảng thời gian em cư xử khác đi mà thầy cô và gia đình nhìn thấy, cộng với một lần nói chuyện để ghi nhận điều đó; em nên hỏi rõ nhà trường có thời gian theo dõi không và tiến bộ được ghi nhận thế nào. Không có một ngày "xoá án" chung cho mọi trường, vì cách ghi nhận và lưu giữ do quy định chung và nội quy từng trường xác định.

Bài này dành cho học sinh THCS, THPT đã viết bản kiểm điểm, đã nhận một biện pháp xử lý, và cho phụ huynh muốn giúp con bước tiếp. Bạn sẽ có những câu nên hỏi nhà trường, cách để tiến bộ được nhìn thấy, cách xin gặp cô để khép lại sự việc, cách ứng xử khi bạn bè nhắc lại, và điều nên biết khi lên lớp hay chuyển trường. Bài không bàn về quy trình xử lý; phần đó xem ở bài về nguyên tắc xử lý học sinh vi phạm.

"Khép lại" nghĩa là gì ở trường

Với học sinh, "khép lại" thường có hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất là trên giấy tờ: biện pháp đã thực hiện xong, có hay không có ghi chú gì trong hồ sơ, kết quả đánh giá rèn luyện cuối kỳ được tính thế nào. Nghĩa thứ hai là trong quan hệ: thầy cô và các bạn không còn nhìn em qua lăng kính của lỗi đó nữa, em không còn thấy mình là "đứa từng bị kỷ luật".

Nghĩa thứ nhất phụ thuộc vào quy định. Theo tinh thần chung hiện nay, kỷ luật học sinh là biện pháp giáo dục và sự tiến bộ của học sinh cần được ghi nhận; nhưng cụ thể ghi vào đâu, lưu bao lâu, ảnh hưởng thế nào đến đánh giá cuối kỳ, mỗi trường thực hiện theo quy định về đánh giá học sinh và nội quy của mình. Cách chắc chắn nhất là hỏi trực tiếp giáo viên chủ nhiệm, đừng dựa vào lời đồn trong lớp.

Nghĩa thứ hai thì em làm được nhiều hơn em nghĩ. Quan hệ không khép lại bằng giấy tờ mà bằng những tuần em cư xử khác đi, và một lần em chủ động nói chuyện với cô. Phần lớn bài này nói về nghĩa thứ hai, vì đó là phần nằm trong tay em và gia đình.

Những câu nên hỏi nhà trường sau khi xử lý

Phụ huynh hoặc học sinh lớn có thể hỏi giáo viên chủ nhiệm những câu dưới đây, vào một lúc thích hợp, giọng bình thường. Mục đích là hiểu rõ, không phải để mặc cả:

  • "Thưa cô, biện pháp với cháu đã thực hiện xong chưa, còn việc gì gia đình cần làm không ạ?"
  • "Có khoảng thời gian theo dõi nào không, và cô sẽ theo dõi cháu những việc gì?"
  • "Sự việc này có được ghi lại ở đâu không, và việc cháu tiến bộ sau này được ghi nhận thế nào?"
  • "Việc này ảnh hưởng thế nào đến đánh giá rèn luyện học kỳ của cháu?"
  • "Gia đình nên báo với cô những gì ở nhà để cô nắm được?"
  • "Khi nào cô thấy phù hợp để cháu gặp cô nói chuyện lại về chuyện này?"

Ghi lại câu trả lời để cả nhà cùng nhớ. Nếu cô chưa trả lời được ngay, ví dụ vì cần hỏi ban giám hiệu, hãy hẹn lại thay vì hỏi dồn. Khi biết rõ khung thời gian và những việc được theo dõi, em có mục tiêu cụ thể để hướng tới thay vì lo lắng mơ hồ.

Tiến bộ được nhìn thấy qua đâu

Thầy cô không thể nhìn vào suy nghĩ của em; thầy cô nhìn vào việc em làm. Bảng dưới đây là ví dụ giả định cho một vài loại vi phạm, gợi ý những thay đổi dễ thấy.

Vi phạm trước đóViệc làm nhìn thấy đượcAi thấy và ghi nhận
Đi học muộn nhiều buổiCó mặt trước giờ vào lớp liên tục nhiều tuầnCô chủ nhiệm, sổ điểm danh, ban cán sự lớp
Dùng điện thoại trong giờKhông mang điện thoại đến lớp, hoặc gửi đúng quy địnhGiáo viên bộ môn, cô chủ nhiệm
Không làm bài tậpNộp bài đủ, hỏi thầy cô khi không hiểuGiáo viên bộ môn qua vở bài tập
Xô xát với bạnCư xử bình thường với bạn, nhờ thầy cô khi có mâu thuẫnCô chủ nhiệm, các bạn trong lớp
Vô lễ với thầy côChào hỏi, làm theo hướng dẫn, góp ý riêng khi chưa đồng ýThầy cô bộ môn liên quan
Nói xấu bạn trên mạngĐã gỡ bài, không tiếp tục bình luận về bạnBạn bị ảnh hưởng, cô chủ nhiệm

Không cần làm điều gì to tát để chứng minh. Những thay đổi lặp lại đều đặn đáng tin hơn một lần xung phong nổi bật. Nếu em muốn đóng góp thêm cho lớp, như nhận một việc trực nhật hay giúp bạn học yếu hơn, hãy làm vì em muốn, không phải để đổi lấy việc được bỏ qua.

Xin gặp cô để khép lại sự việc

Sau một thời gian đủ dài, thường là hết khoảng thời gian theo dõi hoặc vài tuần đến một tháng tuỳ sự việc, em có thể chủ động xin gặp cô chủ nhiệm. Một cách làm gợi ý:

  1. Chọn lúc cô không vội, như cuối giờ sinh hoạt lớp, và hỏi trước: "Thưa cô, cuối giờ em xin gặp cô vài phút được không ạ?".
  2. Nói ngắn về điều em đã làm: "Từ hôm em viết bản kiểm điểm, em đã đi học đúng giờ suốt bốn tuần, em cũng đặt báo thức sớm hơn."
  3. Cảm ơn: "Em cảm ơn cô đã nhắc em và theo dõi em."
  4. Hỏi ý kiến cô: "Cô thấy em còn cần cố gắng thêm ở chỗ nào không ạ?". Lắng nghe, không tranh luận.
  5. Báo lại với bố mẹ sau cuộc gặp, để gia đình cùng biết.

Cuộc gặp này không nhằm xin thay đổi kết quả đánh giá đã có. Nó là cách em nói với cô rằng em đã hiểu và đã sửa, và cho cô cơ hội ghi nhận. Với nhiều thầy cô, học sinh chủ động quay lại như vậy là điều đáng nhớ.

Khi bạn bè còn nhắc lại hoặc trêu chọc

Không phản ứng mạnh. Bị nhắc lại chuyện cũ rất khó chịu, nhưng phản ứng bằng cãi nhau hay xô xát sẽ tạo ra một sự việc mới. Một câu ngắn kiểu "Chuyện đó qua rồi" rồi chuyển chủ đề thường hiệu quả hơn.

Nói riêng với người hay nhắc. Nếu một bạn cứ nhắc mãi, em gặp riêng bạn và nói: "Mình đã sửa rồi, cậu đừng nhắc trước lớp nữa nhé". Nhiều bạn nhắc vì vô tâm chứ không ác ý.

Nhờ người lớn khi bị trêu kéo dài. Nếu bị chế giễu nhiều lần, bị đặt biệt danh, bị loại khỏi nhóm vì chuyện cũ, đó là dấu hiệu bị bắt nạt. Hãy kể với cô chủ nhiệm và bố mẹ.

Đừng tự nhắc lại để đùa. Có em tự lấy lỗi cũ ra làm trò cười để đỡ ngượng. Điều đó vô tình khiến mọi người nhớ lâu hơn.

Khi em tự thấy mình "bị đóng dấu"

Sau một lần bị kỷ luật, không ít học sinh tự coi mình là "học sinh cá biệt", nghĩ rằng thầy cô đã có cái nhìn không tốt về mình và có cố cũng vô ích. Cảm giác đó tự nhiên nhưng không đúng. Thầy cô gặp hàng trăm học sinh mỗi năm, và điều thầy cô nhớ lâu thường là cách một em đứng dậy sau lỗi, không phải bản thân lỗi.

Phụ huynh có vai trò lớn ở đây. Tránh nhắc lại lỗi mỗi khi con làm sai chuyện nhỏ ở nhà, kiểu "đã bị kỷ luật rồi còn chưa chừa". Thay vào đó, nhìn và nói ra những thay đổi tốt: "Mẹ thấy dạo này con dậy sớm hơn hẳn". Con cần một người tin mình đang tốt lên trước khi chính con tin điều đó.

Nếu sau sự việc con buồn bã kéo dài, ngại đến trường, ăn ngủ thất thường, hoặc nói những câu bi quan về bản thân, gia đình nên trao đổi với cô chủ nhiệm và tìm đến người làm tư vấn tâm lý học đường hoặc chuyên gia tâm lý. Đó không phải dấu hiệu con yếu đuối; đó là lúc con cần thêm người giúp.

Với học sinh lớn, một cách giúp em thoát khỏi cảm giác bị đóng dấu là viết ra vài dòng cho riêng mình: điều em đã học được từ sự việc, điều em đã làm khác đi, điều em muốn người khác nhớ về mình vào cuối năm học. Những dòng đó không nộp cho ai. Chúng giúp em nhìn sự việc như một chương đã qua, thay vì một vết cứ đeo theo.

Lên lớp mới, chuyển trường: chuyện cũ có theo không

Nhiều gia đình lo một lần kỷ luật sẽ theo con sang năm học sau hay sang trường mới. Hồ sơ học tập của học sinh, như học bạ và các giấy tờ chuyển trường, được lập và lưu theo quy định của ngành. Những gì được ghi trong đó, gia đình có thể hỏi nhà trường cụ thể thay vì đoán. Một bản tự kiểm điểm vì đi học muộn hay nói chuyện riêng thường là việc giáo dục trong lớp, không phải điều gia đình cần lo khi con lên lớp.

Khi lên lớp mới với giáo viên chủ nhiệm mới, đó là dịp bắt đầu lại tự nhiên. Em không cần kể lại chuyện cũ với cô mới, cũng không cần giấu nếu cô hỏi; nếu được hỏi, em trả lời ngắn gọn: "Năm ngoái em có lần vi phạm, em đã sửa rồi ạ".

Chuyển trường chỉ vì muốn tránh một lần kỷ luật thường không cần thiết và có khi làm con mất thêm bạn bè, mất nhịp học. Nếu gia đình cân nhắc chuyển trường vì lý do khác, như con bị bắt nạt kéo dài mà chưa được giải quyết, nên trao đổi kỹ với nhà trường hiện tại trước, và hỏi rõ thủ tục chuyển theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo nơi mình ở.

Câu hỏi thường gặp

Bị kỷ luật một lần có bị hạ hạnh kiểm cả năm không?

Việc đánh giá rèn luyện của học sinh do nhà trường thực hiện theo quy định về đánh giá học sinh, có xem xét cả quá trình tiến bộ. Một lần vi phạm không tự động quyết định kết quả cả năm. Phụ huynh nên hỏi trực tiếp giáo viên chủ nhiệm về cách đánh giá cụ thể.

Có cách nào xin xoá kỷ luật sớm không?

Cách tốt nhất là cư xử khác đi một cách đều đặn và chủ động gặp cô để báo tiến bộ. Việc ghi nhận hay điều chỉnh thế nào do nhà trường thực hiện theo quy định. Không nên tìm cách xin xỏ bằng quà cáp, vì điều đó làm mọi chuyện tệ hơn.

Con bị bạn bè xa lánh sau khi bị kỷ luật thì làm sao?

Hỏi con kỹ xem chuyện gì đang xảy ra, rồi trao đổi với cô chủ nhiệm. Bị xa lánh, chế giễu kéo dài có thể là bắt nạt và cần người lớn can thiệp. Ở nhà, giúp con duy trì những mối quan hệ bạn bè lành mạnh ngoài lớp.

Học sinh có nên kể chuyện bị kỷ luật với giáo viên chủ nhiệm mới không?

Không cần chủ động kể. Nếu cô hỏi, em trả lời ngắn gọn và trung thực rằng em đã có lần vi phạm và đã sửa. Năm học mới là dịp bắt đầu lại, điều cô quan tâm nhất là cách em học và cư xử từ bây giờ.

Bao lâu thì nên xin gặp cô để nói về tiến bộ?

Không có mốc cố định. Thường là khi hết khoảng thời gian theo dõi cô đã nói, hoặc sau vài tuần đến một tháng em giữ được thay đổi. Gặp quá sớm dễ giống như vội xin được bỏ qua; gặp khi đã có việc làm cụ thể thì lời nói có sức nặng hơn.

Phụ huynh có nên xin chuyển lớp cho con sau khi bị kỷ luật không?

Thường không cần. Ở lại lớp cũ và sửa đổi trước mặt thầy cô, bạn bè cho con cơ hội được nhìn nhận lại. Chỉ nên cân nhắc khi có lý do khác như con bị bắt nạt chưa được giải quyết, và nên bàn kỹ với nhà trường trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138