Khi xô xát với bạn trong giờ ra chơi, bản tường trình của em cần kể lại chuỗi sự việc từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc, ghi rõ bạn kia đã làm gì và em đã làm gì, không giấu phần của mình, cũng không nhận những việc mình không làm. Thầy cô thường yêu cầu cả hai bên và vài người chứng kiến cùng viết, rồi đặt các bản cạnh nhau để tìm ra diễn biến thật.
Bản tường trình đến trước, bản kiểm điểm (nếu có) đến sau. Tường trình là để làm rõ chuyện gì đã xảy ra; kiểm điểm là để tự nhìn lại lỗi khi sự việc đã rõ. Bài này chỉ bàn bản tường trình: cách bình tĩnh lại trước khi viết, kể nguyên nhân mà không đổ lỗi, mẫu theo sự việc giả định, và chuyện gì đến sau khi nộp.
Bình tĩnh lại trước khi cầm bút
Ngay sau một vụ xô xát, tim còn đập nhanh, đầu còn nóng. Viết lúc đó, nhiều em dùng những câu như "nó gây sự trước nên em phải đánh" hay "em không làm gì cả", và cả hai câu thường đều không đúng hẳn. Nếu thầy cô cho phép, hãy ngồi yên vài phút, uống nước, rửa mặt. Nếu có vết xước hay đau ở đâu, đến phòng y tế trường trước; sức khoẻ quan trọng hơn tờ giấy.
Tuy vậy, cũng đừng để quá lâu. Viết trong ngày giúp em nhớ đúng thứ tự: ai nói câu gì trước, ai chạm vào ai trước. Sau một hai ngày, khi đã nghe bạn bè bàn tán, ký ức dễ bị lẫn với lời kể của người khác.
Một cách đơn giản để hạ nhiệt là tự hỏi ba câu trước khi viết: chuyện bắt đầu từ đâu, phần nào là việc của mình, mình muốn sự việc kết thúc thế nào. Câu thứ ba giúp em viết phần đề nghị cuối bài một cách tử tế, thay vì chỉ đòi phạt bạn kia.
Nếu thầy cô yêu cầu viết ngay tại phòng giám thị, em có quyền xin vài phút để nhớ lại và xin giấy nháp. Viết nháp trước, đọc lại, rồi mới chép sang tờ chính. Bản chính ít gạch xoá cho thấy em viết có suy nghĩ, không phải viết vội cho xong.
Kể chuỗi sự việc theo đúng thứ tự
Xô xát hiếm khi bắt đầu bằng cú xô. Thường có một chuỗi: một câu trêu, một lần tranh đồ, một cái nhìn khó chịu. Thầy cô cần thấy cả chuỗi đó. Em viết theo các bước:
- Bối cảnh: giờ ra chơi tiết nào, ở đâu, em đang làm gì, với ai.
- Điểm khởi đầu: chuyện gì xảy ra đầu tiên khiến hai bên căng thẳng. Ghi đúng câu nói nếu nhớ.
- Từng hành động của hai bên: bạn kia làm gì, em đáp lại thế nào, rồi bạn kia làm gì tiếp. Mỗi hành động một câu.
- Điểm kết thúc: ai can ra, có người lớn đến không, hai bên đi đâu sau đó.
- Hậu quả: có ai bị đau, bị xước, rách áo, hỏng đồ không. Ghi đúng mức, không thêm bớt.
- Những người có mặt: để thầy cô hỏi thêm khi cần.
Đọc lại đoạn diễn biến, em kiểm xem có câu nào chỉ nói về bạn kia mà bỏ trống phần mình không. Một bản tường trình chỉ có lỗi của người khác thường bị thầy cô nghi ngay.
Nhận đúng phần mình: không chối, không nhận oan
Ghi hành động của mình bằng động từ thật. Nếu em đã đẩy lại, viết "em đẩy lại bạn". Đừng viết "em chỉ gạt tay" khi thực tế là đẩy. Dùng từ giảm nhẹ là cách nhanh nhất để mất lòng tin.
Không nhận việc mình không làm. Nếu bị ép viết "em đánh bạn trước" trong khi em không đánh trước, em có quyền viết đúng như sự thật và nói lại với thầy cô. Nhận oan để cho xong chuyện sẽ khiến em mang lỗi không phải của mình, và bạn kia cũng không học được gì.
Giải thích lý do khác với biện minh. Em có thể ghi "em đẩy lại vì bị bạn kéo áo hai lần", vì đó là sự thật về hoàn cảnh. Nhưng đừng kết luận "nên em đẩy là đúng". Phần đúng sai thầy cô sẽ xem xét.
Có lỗi thì nói một câu ngắn. Cuối phần diễn biến, em có thể viết: "Em nhận thấy việc em đẩy lại bạn là chưa đúng, lẽ ra em nên báo thầy cô." Một câu là đủ cho bản tường trình; phần tự nhìn lại kỹ hơn để dành cho bản kiểm điểm nếu thầy cô yêu cầu.
Mẫu tự viết theo sự việc giả định
Sự việc giả định: em Đỗ Quang K, lớp 9A, tranh bóng với bạn T lớp 9C trong giờ ra chơi, hai bên xô đẩy, bạn T bị ngã xước khuỷu tay.
BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc xô xát với bạn T lớp 9C trong giờ ra chơi
Kính gửi: Thầy giáo chủ nhiệm lớp 9A, thầy phụ trách giám thị. Em là Đỗ Quang K, học sinh lớp 9A. Em xin trình bày sự việc xảy ra trong giờ ra chơi sáng thứ Hai như sau.
Khoảng đầu giờ ra chơi, em cùng ba bạn lớp 9A đá bóng nhựa ở góc sân sau. Một lúc sau, nhóm bạn lớp 9C, trong đó có bạn T, cũng ra góc sân đó và muốn đá. Bóng lăn về phía bạn T, bạn T giữ bóng và nói "sân này của lớp tao". Em chạy tới đòi lại bóng, nói "bóng của lớp tao, trả đây". Bạn T đẩy vào vai em một lần. Em đẩy lại bạn T bằng hai tay. Bạn T lùi lại, vấp vào bậc xi măng và ngã, khuỷu tay bị xước.
Bạn H lớp 9A và một bạn lớp 9C kéo hai bên ra. Thầy giám thị đến ngay sau đó. Em đã cùng thầy đưa bạn T xuống phòng y tế. Em không bị thương.
Em nhận thấy em đã đẩy lại bạn T mạnh tay, dẫn đến bạn ngã. Lẽ ra em nên báo thầy giám thị thay vì giành bóng. Em mong được gặp bạn T để xin lỗi. Em cam đoan những điều trên là đúng sự thật. Người viết (ký, ghi rõ họ tên), ngày … tháng … năm …
Khi mâu thuẫn bắt đầu từ nhóm chat rồi mới thành xô xát
Ngày càng nhiều vụ xô xát ở sân trường có gốc từ trên mạng: một bình luận chê bai, một ảnh chế, một câu rủ "ra chơi gặp nhau nói chuyện". Khi viết bản tường trình, em đừng bỏ qua phần đó chỉ vì nó không diễn ra ở trường. Thầy cô cần biết để hiểu vì sao hai bên đến giờ ra chơi đã căng thẳng sẵn, và để xử lý cả phần trên mạng, nếu không nó sẽ tiếp tục sau khi vụ ở sân đã khép lại.
Phần này em ghi ngắn: tên nhóm hoặc nơi xảy ra, ngày, ai nhắn gì, em đã trả lời gì. Nếu chính em đã viết những câu khiêu khích, ghi thật như đã ghi hành động ở sân. Ảnh chụp màn hình nên giữ nguyên, không cắt bớt phần tin nhắn của mình, vì một đoạn chat bị cắt sẽ khiến thầy cô nghi cả những phần còn lại.
Nếu có người lớn ngoài trường, như anh chị khoá trên đã ra trường hay người quen ngoài xã hội, được rủ đến "giải quyết", em phải báo ngay với thầy cô và bố mẹ trước giờ hẹn, không chờ viết tường trình. Đó là tình huống có thể nguy hiểm thật, và người lớn cần biết sớm để ngăn lại.
Khi lời kể hai bên không khớp
Rất thường gặp: hai bản tường trình mô tả cùng một vụ xô xát nhưng khác nhau ở chỗ quan trọng nhất, ai ra tay trước. Bảng dưới gợi ý cách xử lý những tình huống đó.
| Tình huống | Em nên làm | Em không nên làm |
|---|---|---|
| Bạn kia viết em đánh trước, em nhớ là bạn ấy | Giữ nguyên lời kể, nêu người có mặt có thể xác nhận | Sửa lại theo bản của bạn để cho xong |
| Em không nhớ rõ ai chạm vào ai trước | Viết "em không nhớ rõ ai đẩy trước" | Đoán là bạn kia để có lợi cho mình |
| Bạn bè cùng lớp muốn viết hộ, viết giống em | Để mỗi người viết đúng điều mình thấy | Rủ bạn thống nhất lời kể trước |
| Thầy cô hỏi lại chi tiết khác với bản viết | Nói thật, xin ghi bổ sung nếu nhớ ra điều mới | Cố giữ chi tiết cũ khi biết nó sai |
| Có camera ở sân | Đề nghị thầy cô xem lại nếu nhà trường đồng ý | Tự đi xin xem hay quay lén màn hình camera |
Thống nhất lời kể với bạn bè trước khi viết nghe có vẻ là "đoàn kết", nhưng khi thầy cô phát hiện, mọi bản tường trình của nhóm đó đều mất giá trị, kể cả những chi tiết đúng.
Sau khi nộp: gặp mặt, phụ huynh và các biện pháp giáo dục
Sau khi đọc các bản tường trình, thầy cô thường gặp riêng từng bên, có thể mời hai bên ngồi lại với nhau khi đã bình tĩnh, và báo cho phụ huynh. Nếu có bạn bị thương, nhân viên y tế trường sơ cứu và nhà trường báo gia đình. Với thương tích cần đi khám, phụ huynh hai bên sẽ cùng nhà trường trao đổi tiếp.
Quy định về khen thưởng, kỷ luật học sinh hiện hành (Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT) nhấn mạnh các biện pháp mang tính giáo dục, giúp học sinh nhận ra và sửa lỗi; mức cụ thể áp dụng theo nội quy của từng trường và quyết định của nhà trường. Bản tường trình trung thực, có phần nhận lỗi đúng mức, thường được thầy cô ghi nhận khi xem xét. Em nên đọc lại nội quy của trường mình để biết những gì có thể diễn ra.
Khi vụ việc có thương tích nặng, có người lớn ngoài trường tham gia, hoặc có dấu hiệu cố ý gây thương tích, gia đình nên làm việc với công an xã, phường và có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi để con viết thêm bất cứ bản tường trình nào. Còn với một vụ xô xát thông thường, việc quan trọng nhất sau khi nộp là giữ lời xin lỗi bằng hành động: không nhắc lại chuyện cũ, không để bạn bè hai lớp tiếp tục "phe phái".
Câu hỏi thường gặp
Bị bạn đánh trước mà em đánh lại thì có bị coi là có lỗi không?
Thường là có một phần, vì nhà trường mong học sinh tìm người lớn thay vì đánh lại. Tuy vậy, hoàn cảnh bị đánh trước luôn được xem xét. Em cứ ghi đúng: bạn làm gì trước, em đáp lại thế nào, mạnh đến đâu.
Có phải viết bản tường trình và bản kiểm điểm cùng lúc không?
Không nhất thiết. Thường thầy cô yêu cầu tường trình trước để làm rõ sự việc. Khi đã rõ ai có lỗi gì, em có thể được yêu cầu viết thêm bản kiểm điểm. Nếu được yêu cầu viết cả hai cùng lúc, đừng trộn nội dung; mỗi bản một việc.
Người đứng xem vụ xô xát có phải viết tường trình không?
Nếu thầy cô yêu cầu thì có. Người chứng kiến chỉ cần ghi những gì mình thấy, không cần nhận lỗi trừ khi đã cổ vũ, khích hai bên hoặc quay video đăng lên mạng. Lời kể của người đứng ngoài thường giúp làm rõ ai bắt đầu.
Bố mẹ có được xem bản tường trình của con không?
Phụ huynh thường được nhà trường thông báo và có thể đề nghị xem lời kể của con mình. Bản tường trình của học sinh khác thì tuỳ nhà trường quyết định, vì liên quan thông tin của các em. Phụ huynh nên hỏi con kể lại trước khi đến trường.
Nếu bị ép ký vào bản tường trình người khác viết sẵn thì sao?
Em không nên ký vào bản không đúng với những gì đã xảy ra. Hãy lễ phép nói với thầy cô rằng em muốn tự viết, hoặc ghi thêm ý kiến của mình bên dưới. Kể với bố mẹ ngay trong ngày để gia đình trao đổi với nhà trường.