Khi bị thầy cô bắt gặp dùng điện thoại trong giờ học, bản kiểm điểm cần nói đúng ba điều: bạn đã dùng điện thoại để làm gì, vào lúc nào của tiết học, và từ nay bạn sẽ để điện thoại ở đâu trong giờ. Đây là lỗi phổ biến ở bậc THPT, và cũng là lỗi mà học sinh hay cố viết nhẹ đi, chẳng hạn "em chỉ xem giờ", trong khi thầy cô đã thấy rõ màn hình đang mở mạng xã hội.
Bài này giúp học sinh THPT, THCS viết bản kiểm điểm trung thực, không tự hạ thấp mình và không chống chế. Bạn sẽ có bố cục, một mẫu tự viết theo sự việc giả định của học sinh lớp 10, cách nói chuyện với thầy cô để nhận lại máy nếu bị tạm giữ, và vài cách thực tế để tách mình khỏi điện thoại trong giờ học.
Quy định về điện thoại trong giờ học: hiểu trước khi viết
Điều lệ trường trung học hiện hành không cho học sinh dùng điện thoại di động hay thiết bị khác trong giờ học nếu không phục vụ việc học và không được giáo viên cho phép. Nói cách khác, điện thoại không bị cấm mang đến trường, nhưng trong giờ học thì chỉ được dùng khi thầy cô bảo dùng, chẳng hạn tra từ điển, làm bài khảo sát trực tuyến, hay chụp lại bảng theo yêu cầu.
Trên nền đó, mỗi trường lại có nội quy riêng: có trường thu điện thoại vào hộp đầu giờ, có trường cho để trong cặp nhưng phải tắt chuông, có trường cho phép dùng ở giờ ra chơi. Khi viết bản kiểm điểm, bạn nên biết mình đã vi phạm điều gì cụ thể trong nội quy lớp hoặc trường, vì đó là phần sự việc. Nếu chưa rõ, hãy hỏi lại giáo viên chủ nhiệm hoặc xem lại bản nội quy dán trong lớp.
Lý do quy định này tồn tại không khó hiểu. Một chiếc điện thoại sáng màn hình dưới gầm bàn không chỉ làm người dùng mất tập trung mà còn kéo theo bạn ngồi cạnh. Chụp ảnh, quay phim trong lớp còn chạm đến quyền riêng tư của thầy cô và bạn bè. Vì vậy, khi tự kiểm điểm, đừng coi đây là "chuyện vặt bị bắt bẻ", mà nhìn xem việc mình làm đã ảnh hưởng đến ai.
Kể đúng việc đã làm với điện thoại
Nói thật bạn đã dùng điện thoại làm gì. Nhắn tin với bạn, xem video ngắn, chơi game, đọc truyện hay lướt mạng xã hội. Nếu thầy cô đã thấy màn hình, viết "em chỉ xem giờ" là tự làm mình mất điểm tin cậy. Một câu ngắn và đúng tốt hơn một câu chống chế.
Nói rõ lúc nào trong tiết. Đầu giờ khi lớp đang ổn định, giữa giờ khi thầy cô giảng, hay lúc làm bài tập nhóm. Chi tiết này giúp bạn và thầy cô thấy mình hay mất tập trung ở đoạn nào của tiết học.
Nếu có lý do gấp, nói kèm việc chưa xin phép. Có khi bạn nhận tin nhắn của bố mẹ dặn chuyện đón em, hoặc người nhà đang ốm. Viết đúng lý do, nhưng nhận phần chưa xin phép thầy cô trước khi xem. Lần sau, gặp việc gấp thì giơ tay xin phép là cách đúng.
Không kéo người khác vào để san sẻ lỗi. Nếu bạn đang nhắn tin với bạn cùng lớp, chỉ cần viết về phần mình. Việc của bạn kia thầy cô sẽ xử lý riêng. Viết kiểu "bạn X nhắn trước nên em mới trả lời" không làm lỗi của bạn nhẹ đi.
Nếu có chụp ảnh, quay phim, phải nói ra. Chụp ảnh thầy cô hoặc bạn trong lớp rồi đăng lên mạng là chuyện nặng hơn nhiều so với lướt điện thoại. Nếu bạn đã làm, hãy nói rõ, xoá ảnh đã đăng và viết lời xin lỗi riêng với người trong ảnh. Che giấu điều này chỉ làm sự việc lớn thêm khi bị phát hiện.
Bố cục bản kiểm điểm dùng điện thoại
Bản kiểm điểm vẫn theo khung chung của học sinh, viết tay trên một mặt giấy. Các phần lần lượt là:
- Quốc hiệu, tiêu ngữ; tên văn bản BẢN KIỂM ĐIỂM, có thể ghi "Về việc sử dụng điện thoại trong giờ học".
- Kính gửi thầy cô bộ môn của tiết học đó và giáo viên chủ nhiệm.
- Họ tên, lớp.
- Sự việc: tiết gì, ngày nào, bạn đã dùng điện thoại làm gì, thầy cô đã nhắc hoặc tạm giữ máy ra sao.
- Nhận thức: bạn đã vi phạm điều nào trong nội quy, việc đó ảnh hưởng gì đến việc học của mình, đến bạn bên cạnh, đến tiết học.
- Khắc phục: từ nay để điện thoại ở đâu trong giờ, chế độ nào, khi có việc gấp thì xin phép ra sao; phần bài đã lỡ sẽ chép bù thế nào.
- Ngày tháng, chữ ký, họ tên; chỗ cho ý kiến phụ huynh và giáo viên.
Phần khắc phục ở bài này nên nói về chỗ để điện thoại, vì đó là thứ thầy cô nhìn thấy được. "Em sẽ không dùng điện thoại nữa" khó kiểm, còn "em tắt máy và để trong ngăn cặp kéo khoá suốt các tiết học" thì rõ ràng.
Mẫu bản kiểm điểm dùng điện thoại của học sinh lớp 10 (ví dụ giả định)
Bản mẫu dưới đây viết theo một sự việc giả định trong tiết Ngữ văn. Bạn chỉ dùng nó để tham khảo cách sắp ý, rồi viết lại bằng lời của mình.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM – Độc lập – Tự do – Hạnh phúc. BẢN KIỂM ĐIỂM (Về việc sử dụng điện thoại trong giờ học).
Kính gửi: Cô giáo dạy môn Ngữ văn lớp 10C; thầy giáo chủ nhiệm lớp 10C, Trường THPT Z.
Em tên là Phạm Thu E, học sinh lớp 10C. Trong tiết Ngữ văn sáng thứ Ba, khi cô đang giảng phần phân tích nhân vật, em đã để điện thoại dưới ngăn bàn và nhắn tin với bạn ở lớp khác về kế hoạch đi chơi cuối tuần. Cô đã nhắc em một lần nhưng em vẫn tiếp tục, nên cô tạm giữ điện thoại của em đến cuối buổi.
Em nhận thấy mình đã vi phạm nội quy lớp về việc không dùng điện thoại trong giờ học khi không được cô cho phép. Việc nhắn tin làm em không nghe được phần cô hướng dẫn cách lập dàn ý, và làm bạn ngồi cạnh bị phân tâm. Em cũng thấy mình thiếu tôn trọng cô khi cô đã nhắc mà em không dừng lại ngay.
Từ hôm nay, em tắt máy và cất điện thoại trong ngăn cặp kéo khoá trước khi vào tiết đầu tiên, chỉ mở lại vào giờ ra chơi. Nếu gia đình có việc gấp, bố mẹ sẽ gọi qua giáo viên chủ nhiệm. Em đã mượn vở bạn để chép lại phần hướng dẫn lập dàn ý và sẽ nộp dàn ý bài tập cho cô đúng hạn. Em xin lỗi cô vì đã không dừng lại khi cô nhắc.
Ngày ... tháng ... năm 20... Học sinh ký, ghi rõ họ tên. Ý kiến phụ huynh. Ý kiến giáo viên chủ nhiệm.
Chi tiết "cô đã nhắc một lần nhưng em vẫn tiếp tục" là phần nhiều học sinh muốn bỏ đi. Viết ra điều đó cho thấy bạn hiểu chỗ khiến cô phải tạm giữ máy, và lời xin lỗi ở cuối có nghĩa hơn hẳn.
Bị tạm giữ điện thoại: nói chuyện với thầy cô thế nào
Ở nhiều trường, thầy cô tạm giữ điện thoại đến hết tiết, hết buổi, hoặc yêu cầu phụ huynh đến nhận. Cách làm do nội quy từng trường quy định. Việc tạm giữ là để nhắc nhở, không phải lấy luôn, và thầy cô có trách nhiệm giữ cẩn thận máy của học sinh trong thời gian đó.
Khi muốn xin lại máy, bạn nên chờ đến cuối tiết hoặc cuối buổi, gặp riêng thầy cô, nói ngắn gọn rằng mình nhận lỗi và hỏi khi nào được nhận lại. Đừng tranh luận trước lớp, đừng nhờ bạn đến đòi hộ. Nếu thầy cô yêu cầu phụ huynh đến nhận, hãy về kể thật với bố mẹ, đừng để bố mẹ nghe từ người khác.
Có hai điều nên biết thêm. Thứ nhất, thầy cô không cần và thường không nên mở xem nội dung trong máy của học sinh; nếu bạn lo về chuyện này, có thể nhờ phụ huynh trao đổi lịch sự với giáo viên chủ nhiệm. Thứ hai, nếu máy bị hỏng hay thất lạc trong lúc bị tạm giữ, gia đình nên trao đổi với nhà trường bằng văn bản, kể đúng sự việc. Còn nếu bạn bị bạn khác giật điện thoại, đe doạ hay quay phim mình trong lớp, đó không còn là chuyện kiểm điểm của bạn, hãy báo ngay thầy cô và bố mẹ.
Giữ điện thoại xa tay trong giờ: cách nào hợp với ai
Viết xong bản kiểm điểm mới là nửa việc, giữ được thói quen mới là phần khó. Mỗi người hợp một cách khác nhau. Bảng dưới gợi ý vài cách thực tế để bạn chọn và ghi vào phần khắc phục.
| Tình huống của bạn | Cách làm gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hay mở máy vì sợ lỡ tin nhắn | Bật chế độ tập trung hoặc không làm phiền trong giờ học, chỉ cho phép cuộc gọi của bố mẹ | Đặt lịch tự bật theo thời khoá biểu để không phải nhớ |
| Tay cứ tìm điện thoại khi chán | Tắt hẳn máy và để trong ngăn cặp kéo khoá, không để trong túi áo hay ngăn bàn | Khoảng cách vài giây mở khoá đủ để mình kịp dừng lại |
| Lớp có hộp thu điện thoại | Tự nộp máy vào hộp ngay đầu giờ, không chờ nhắc | Thầy cô sẽ nhận ra sự thay đổi này nhanh nhất |
| Cần điện thoại để học | Chỉ mở khi thầy cô cho phép, dùng xong cất ngay, không chuyển sang ứng dụng khác | Hỏi thầy cô trước nếu muốn chụp bảng |
| Hay thức khuya với điện thoại rồi buồn ngủ trên lớp | Sạc máy ngoài phòng ngủ từ một giờ cố định buổi tối | Đây thường là gốc của việc mất tập trung ban ngày |
Chọn một hai cách bạn thật sự làm được và ghi vào bản kiểm điểm. Sau hai tuần, tự nhìn lại xem có giữ được không. Nếu không, đổi cách khác chứ đừng tự trách mình.
Câu hỏi thường gặp
Bị bắt dùng điện thoại trong giờ có phải viết bản kiểm điểm không?
Tuỳ nội quy của trường và mức độ. Lần đầu nhiều thầy cô chỉ nhắc nhở hoặc tạm giữ máy đến cuối tiết. Khi tái diễn, đã nhắc mà vẫn dùng, hoặc có chụp ảnh, quay phim trong lớp, học sinh thường được yêu cầu viết bản kiểm điểm.
Thầy cô có được giữ điện thoại của học sinh không?
Nhiều trường quy định thầy cô được tạm giữ điện thoại khi học sinh vi phạm nội quy, rồi trả lại cuối buổi hoặc trả cho phụ huynh. Đây là tạm giữ để nhắc nhở. Nếu có thắc mắc về thời gian giữ máy, phụ huynh nên trao đổi lịch sự với giáo viên chủ nhiệm.
Em chỉ xem tin nhắn của bố mẹ thì viết thế nào?
Bạn viết đúng là xem tin nhắn của bố mẹ về việc gì, nhưng nhận phần đã xem mà chưa xin phép thầy cô. Ghi thêm rằng lần sau có việc gấp sẽ giơ tay xin phép, hoặc nhờ bố mẹ gọi qua giáo viên chủ nhiệm.
Có nên viết là em dùng điện thoại để tra bài không?
Chỉ viết như vậy nếu đúng là bạn đang tra bài. Nếu thầy cô đã thấy bạn mở mạng xã hội hay chơi game, viết khác đi sẽ làm mất lòng tin. Một câu thật ngắn gọn luôn tốt hơn một lý do nghe hợp lý nhưng không đúng.
Chụp ảnh thầy cô đăng lên mạng thì phải làm gì?
Bạn nên xoá ngay ảnh đã đăng, nói thật trong bản kiểm điểm và xin lỗi riêng thầy cô. Đăng hình người khác khi chưa được đồng ý là xâm phạm quyền riêng tư của họ, nặng hơn nhiều so với lướt điện thoại. Phụ huynh nên biết chuyện để cùng con xử lý.
Phụ huynh cần làm gì khi con bị giữ điện thoại?
Phụ huynh nên nghe con kể trước, rồi đến nhận máy theo hẹn của thầy cô nếu được yêu cầu. Đây là dịp tốt để cùng con đặt lại quy tắc dùng điện thoại ở nhà và ở trường, thay vì chỉ trách con hay trách thầy cô.