Bản kiểm điểm đi học muộn là vài dòng học sinh tự viết để nói rõ mình đến lớp trễ hôm nào, vì sao, đã ảnh hưởng gì và từ mai sẽ làm gì để không lặp lại. Thầy cô không cần một bài văn dài, cũng không cần những lời hứa thật kêu. Một bản kiểm điểm tốt chỉ cần đúng sự việc, nói thật nguyên nhân và có một hai việc sửa cụ thể đến mức người khác kiểm lại được.
Bài này viết cho học sinh THCS, THPT đang phải viết bản kiểm điểm lần đầu, và cho phụ huynh muốn ngồi cạnh con mà không viết hộ. Bạn sẽ có bố cục từng phần, một mẫu tự viết theo sự việc giả định của một học sinh lớp 7, bảng gợi ý cách nêu nguyên nhân, và những điều nên làm sau khi nộp. Nội quy mỗi trường một khác, nên bạn coi đây là khung để điền, còn chi tiết vẫn theo hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm.
Vì sao thầy cô yêu cầu viết bản kiểm điểm khi đi muộn
Đi muộn một buổi nghe như chuyện nhỏ, nhưng với lớp học thì không hẳn. Khi một bạn vào lớp lúc thầy cô đã giảng được mười phút, cả lớp bị ngắt mạch, thầy cô phải dừng lại, và chính bạn đó bỏ lỡ phần mở đầu thường là phần quan trọng nhất của bài. Lớp nào cũng có sổ theo dõi nề nếp, nên mỗi lượt đi muộn còn ảnh hưởng đến kết quả thi đua của cả tập thể. Bản kiểm điểm vì thế không phải hình phạt để làm khó, mà là cách để học sinh tự dừng lại nhìn xem chuyện gì đang xảy ra.
Thầy cô thường chỉ yêu cầu viết khi việc đi muộn lặp lại vài lần trong một thời gian ngắn, hoặc khi đi muộn kèm một lỗi khác như không báo, vào lớp không xin phép. Theo quy định khen thưởng, kỷ luật học sinh hiện hành, việc xử lý vi phạm ở trường hướng tới giáo dục và giúp học sinh tiến bộ, và viết bản tự kiểm điểm là một trong những cách làm quen thuộc ở bậc THCS, THPT. Mức xử lý cụ thể, số lần đi muộn bị nhắc nhở hay mời phụ huynh, mỗi trường ghi trong nội quy riêng, bạn nên hỏi thẳng giáo viên chủ nhiệm.
Điều đáng nhớ là thầy cô đọc bản kiểm điểm để hiểu học sinh, không phải để bắt lỗi chữ. Một em viết thật rằng sáng nào cũng phải đưa em nhỏ đi học trước rồi mới tới trường sẽ được nhìn khác hẳn một em viết chung chung "do em chủ quan". Từ chỗ hiểu đó, thầy cô có thể cùng gia đình tìm cách xếp lại giờ giấc, đổi chỗ để xe, hay nhắc bạn cùng xóm rủ nhau đi sớm hơn.
Bố cục bản kiểm điểm đi muộn: bảy phần theo thứ tự
Bản kiểm điểm của học sinh thường viết tay trên một tờ giấy thi hoặc giấy kẻ ngang, theo thứ tự từ trên xuống dưới như sau. Nếu trường có mẫu in sẵn, bạn điền vào mẫu đó, các phần vẫn tương tự.
- Quốc hiệu và tiêu ngữ ở giữa đầu trang: CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM, dòng dưới là Độc lập – Tự do – Hạnh phúc, có gạch chân ngắn.
- Tên văn bản: BẢN KIỂM ĐIỂM, viết hoa, in đậm hoặc tô đậm nét chữ. Có thể thêm dòng nhỏ bên dưới "Về việc đi học muộn".
- Kính gửi: thầy cô giáo chủ nhiệm lớp, có trường hợp thêm thầy cô phụ trách nề nếp hoặc ban giám hiệu nếu thầy cô yêu cầu.
- Thông tin bản thân: họ và tên, lớp, trường. Chỉ cần đủ để thầy cô biết là ai, không ghi thêm địa chỉ nhà hay số điện thoại.
- Sự việc: đi muộn vào ngày nào, mấy giờ đến lớp, đã vào lớp ra sao, đây là lần thứ mấy trong tháng hoặc tuần.
- Nguyên nhân và nhận thức: vì sao muộn, phần nào là lỗi của mình, việc đi muộn đã ảnh hưởng đến bản thân và lớp thế nào.
- Hướng khắc phục, lời hứa và chữ ký: một vài việc làm cụ thể từ ngày mai, ngày tháng năm viết, chữ ký và họ tên học sinh; phía dưới chừa chỗ cho ý kiến phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm.
Độ dài vừa phải là một mặt giấy. Viết dài hơn không làm bản kiểm điểm thật lòng hơn, chỉ làm thầy cô khó tìm ra ý chính. Chữ viết rõ, không tẩy xoá nhiều; nếu viết sai một đoạn dài, bạn nên chép lại tờ mới.
Tìm đúng nguyên nhân: câu viết chung chung và câu viết có ích
Phần nguyên nhân là chỗ phân biệt một bản kiểm điểm cho có với một bản kiểm điểm giúp mình sửa được. Bảng dưới đặt cạnh nhau cách viết hay gặp và cách viết rõ hơn cho vài nguyên nhân thường thấy, tất cả là ví dụ giả định.
| Nguyên nhân thật | Câu viết chung chung | Câu viết rõ, giúp sửa được |
|---|---|---|
| Thức khuya chơi game, sáng dậy muộn | Do em chủ quan, chưa có ý thức | Tối hôm trước em chơi điện thoại đến gần mười hai giờ nên sáng không dậy được khi chuông báo thức reo |
| Ăn sáng ở quán gần trường lâu | Do em còn ham chơi | Em ngồi ăn sáng với bạn ở quán đầu ngõ đến sát giờ vào lớp mới đi, không để ý đồng hồ |
| Phải đưa em nhỏ đi học trước | Do hoàn cảnh gia đình | Bố mẹ đi làm sớm nên em đưa em trai đến trường tiểu học trước, hôm đó em trai quên cặp nên em phải quay về lấy |
| Xe đạp hỏng giữa đường | Do lý do khách quan | Xe đạp tuột xích ở đoạn đường gần chợ, em sửa mất khoảng mười lăm phút, trước đó em đã thấy xích lỏng mà chưa nhờ bố sửa |
| Không biết đổi giờ vào lớp | Do em không biết | Lớp đổi sang học tiết đầu sớm hơn từ thứ Hai, em nghỉ buổi thông báo và chưa hỏi lại bạn |
Nhìn cột cuối, bạn sẽ thấy câu viết rõ luôn có hai thứ: chuyện gì xảy ra và phần nào mình có thể làm khác. Ở ví dụ xe đạp, hỏng xe là ngoài ý muốn, nhưng thấy xích lỏng mà chưa sửa là phần của mình. Nhận đúng phần đó, không hơn không kém, là cách nhận lỗi đúng mức mà thầy cô chờ đợi.
Mẫu bản kiểm điểm đi học muộn của học sinh lớp 7 (ví dụ giả định)
Dưới đây là một bản mẫu viết theo một sự việc giả định. Bạn đọc để thấy cách các phần nối vào nhau, rồi tự viết lại bằng lời của mình theo đúng chuyện của mình, đừng chép nguyên văn, vì thầy cô đọc nhiều bản kiểm điểm và nhận ra ngay bản chép.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM – Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BẢN KIỂM ĐIỂM (Về việc đi học muộn)
Kính gửi: Cô giáo chủ nhiệm lớp 7A, Trường THCS X.
Em tên là Nguyễn Văn A, học sinh lớp 7A. Em viết bản kiểm điểm này để nhìn lại việc em đi học muộn ba buổi trong tuần qua, vào các ngày thứ Hai, thứ Tư và thứ Sáu. Cả ba buổi em đều đến lớp sau khi trống vào tiết khoảng mười đến mười lăm phút. Buổi thứ Sáu em vào lớp khi cô đang kiểm tra bài cũ.
Nguyên nhân chính là em thức khuya xem video trên điện thoại, có hôm đến gần mười hai giờ đêm, nên sáng tắt chuông báo thức rồi ngủ tiếp. Mẹ gọi em dậy thì đã muộn. Em nhận ra đây là lỗi của em, không phải do ai khác. Việc em đi muộn làm cô phải dừng bài giảng, làm lớp bị trừ điểm nề nếp trong tuần, và em bỏ lỡ phần cô dặn ôn tập cho bài kiểm tra Toán.
Để sửa, từ hôm nay em để điện thoại ở phòng khách trước mười giờ tối, đặt đồng hồ báo thức xa giường để phải đứng dậy mới tắt được, và chuẩn bị sách vở từ tối. Em cũng nhờ bạn Trần Thị B lớp em ghi lại phần ôn tập em đã bỏ lỡ. Em mong cô tiếp tục nhắc nhở và theo dõi em trong hai tuần tới.
Ngày ... tháng ... năm 20... Học sinh (ký, ghi rõ họ tên). Ý kiến của phụ huynh. Ý kiến của giáo viên chủ nhiệm.
Để ý rằng bản mẫu không có câu "em xin hứa sẽ không bao giờ tái phạm". Hứa không bao giờ thì khó giữ và thầy cô cũng không tin hẳn. Câu "mong cô theo dõi em trong hai tuần tới" vừa khiêm tốn vừa cho thầy cô một mốc để cùng nhìn lại.
Hướng sửa cụ thể: thầy cô nhìn vào được, bạn làm được
Gắn với đúng nguyên nhân. Nếu muộn vì thức khuya thì việc sửa phải chạm vào giờ ngủ, không phải "em sẽ đi nhanh hơn". Nếu muộn vì đưa em đi học thì có thể xin bố mẹ đổi lịch, hoặc nói với cô để cô biết hoàn cảnh. Việc sửa lệch nguyên nhân thì tuần sau vẫn muộn như cũ.
Có con số hoặc mốc giờ. Viết "em dậy lúc sáu giờ, ra khỏi nhà lúc sáu giờ bốn mươi" rõ hơn nhiều so với "em sẽ dậy sớm hơn". Con số giúp chính bạn biết hôm nào mình đã làm đúng.
Ít mà chắc. Hai việc làm được tốt hơn sáu việc viết cho đẹp. Thầy cô thà thấy một lời hứa nhỏ được giữ trọn còn hơn một danh sách dài bị quên sau ba ngày.
Có người cùng theo dõi. Nhờ bố mẹ nhắc giờ, nhờ bạn cùng xóm rủ đi, hoặc xin cô cho tự báo cáo cuối tuần. Một người khác biết mình đang cố gắng giúp việc giữ lời dễ hơn hẳn.
Bù phần đã lỡ. Đi muộn là mất một phần bài học. Thêm một dòng về việc chép lại bài, hỏi lại bài tập cho thấy bạn hiểu điều thật sự bị ảnh hưởng không chỉ là điểm thi đua.
Đi muộn vì chuyện ngoài ý muốn thì viết thế nào
Không phải lần đi muộn nào cũng do lười. Có hôm trời mưa ngập đường, có hôm xe buýt hỏng giữa đường, có hôm người nhà ốm phải đưa đi khám. Trong những trường hợp đó, bạn vẫn viết đúng sự việc, nhưng không cần nhận những lỗi không phải của mình. Viết "do em thiếu ý thức" khi thật ra em phải ở lại trông bà ốm là nhận oan, và nó còn làm thầy cô không biết hoàn cảnh thật để giúp.
Cách viết hợp lý là kể ngắn gọn chuyện đã xảy ra, rồi nhìn xem phần nào mình có thể làm tốt hơn. Thường đó là chuyện báo trước: nếu biết sẽ muộn mà chưa nhờ bố mẹ nhắn cho cô, thì phần đó là của mình. Một câu như "em biết sẽ đến muộn nhưng chưa nhờ mẹ báo cô trước, lần sau em sẽ nhờ mẹ nhắn tin cho cô ngay" vừa thật vừa cho thấy bạn hiểu điều thầy cô cần.
Nếu đi muộn liên tục vì một hoàn cảnh kéo dài, chẳng hạn nhà xa, phải đi nhờ xe người khác, hay phải chăm em nhỏ, bạn và gia đình nên nói thẳng với giáo viên chủ nhiệm, không chỉ trong bản kiểm điểm. Thầy cô có thể đã gặp trường hợp tương tự và biết cách sắp xếp. Còn nếu bạn đi muộn vì sợ đến lớp, vì bị bạn trêu chọc hay bắt nạt trên đường, hãy nói ngay với bố mẹ hoặc thầy cô. Đó không phải chuyện để viết kiểm điểm, mà là chuyện người lớn cần biết để giữ an toàn cho bạn.
Sau khi nộp bản kiểm điểm: những ngày tiếp theo
Phần lớn trường hợp, sau khi đọc, giáo viên chủ nhiệm sẽ nhắc nhở, ghi nhận và theo dõi thêm một thời gian. Nhiều thầy cô yêu cầu mang bản kiểm điểm về cho phụ huynh đọc và ký, ghi ý kiến. Đây là lúc bạn nên tự kể với bố mẹ trước khi đưa tờ giấy, thay vì để bố mẹ đọc thấy rồi mới hỏi. Nói trước giúp cuộc trò chuyện nhẹ nhàng hơn nhiều.
Điều thầy cô nhớ lâu nhất không phải là bản kiểm điểm, mà là hai ba tuần sau đó. Nếu bạn đến lớp đúng giờ đều đặn, lần vi phạm cũ gần như được khép lại. Nếu lỡ muộn thêm một lần vì chuyện bất ngờ, hãy chủ động nói với cô ngay trong ngày, đừng để cô phát hiện qua sổ đầu bài. Sự chủ động đó cho thấy bạn đang thật sự sửa.
Với phụ huynh, cách giúp tốt nhất là cùng con nhìn vào nguyên nhân con đã viết, không mắng thêm và không viết lại hộ cho "hay hơn". Nếu con viết vì thức khuya, bố mẹ có thể cùng con đặt lại giờ để điện thoại. Nếu con viết vì nhà xa, bố mẹ có thể trao đổi với cô về việc đi chung xe với bạn. Bản kiểm điểm do chính con viết, dù câu chữ còn vụng, có giá trị hơn một bản người lớn viết thay.
Câu hỏi thường gặp
Bản kiểm điểm đi học muộn có cần viết quốc hiệu, tiêu ngữ không?
Phần lớn thầy cô yêu cầu có quốc hiệu, tiêu ngữ ở đầu trang như một văn bản thông thường. Nếu trường có mẫu in sẵn thì bạn điền theo mẫu. Khi không chắc, cứ viết đủ quốc hiệu, tiêu ngữ, tên văn bản, kính gửi rồi mới đến phần nội dung.
Đi muộn một lần có phải viết bản kiểm điểm không?
Thường thì không. Đi muộn một lần hay chỉ bị nhắc nhở và ghi vào sổ theo dõi. Bản kiểm điểm hay được yêu cầu khi đi muộn lặp lại hoặc kèm lỗi khác. Mức cụ thể tuỳ nội quy từng trường và cách làm của giáo viên chủ nhiệm.
Có nên viết lý do khác cho nhẹ tội hơn không?
Không nên. Thầy cô có thể hỏi lại phụ huynh hoặc bạn cùng lớp, và một lý do không thật bị phát hiện sẽ nặng hơn lỗi đi muộn ban đầu. Viết đúng nguyên nhân, kể cả nguyên nhân hơi ngại như thức khuya chơi điện thoại, giúp bạn được tin và được giúp đúng chỗ.
Đi muộn vì phải chăm người nhà ốm thì có phải nhận lỗi không?
Bạn không cần nhận lỗi về việc chăm người nhà. Hãy kể ngắn gọn hoàn cảnh, rồi nếu chưa báo trước cho thầy cô thì nhận phần chưa báo đó và hứa lần sau nhờ bố mẹ nhắn trước. Nhận đúng mức như vậy là đủ.
Phụ huynh có được viết bản kiểm điểm thay con không?
Không nên. Bản kiểm điểm là để học sinh tự nhìn lại, chữ của bố mẹ thầy cô nhận ra ngay. Phụ huynh có thể ngồi cạnh, hỏi con những câu như vì sao muộn, lần sau con làm gì, rồi để con tự viết và tự ký. Phần của phụ huynh là ô ý kiến phía dưới.
Viết bản kiểm điểm rồi có bị hạ kết quả rèn luyện không?
Kết quả rèn luyện được đánh giá cả quá trình theo quy định của trường, một bản kiểm điểm không tự động quyết định điều đó. Điều quan trọng hơn là những tuần sau bạn có đến lớp đúng giờ hay không. Nếu lo lắng, bạn có thể hỏi trực tiếp giáo viên chủ nhiệm.