Bản kiểm điểm đảng viên cuối năm là văn bản mỗi đảng viên tự viết để nhìn lại một năm của mình theo các mặt mà hướng dẫn của cấp uỷ yêu cầu, nêu cả ưu điểm lẫn khuyết điểm, nguyên nhân, biện pháp khắc phục và tự nhận mức xếp loại, rồi đọc trước chi bộ để nghe góp ý. Bố cục cụ thể, tên từng mục và cách tự nhận mức xếp loại đi theo hướng dẫn kiểm điểm, đánh giá, xếp loại hằng năm hiện hành của cấp uỷ, thường được chi bộ phát kèm mẫu vào cuối năm.
Bài này đi qua từng phần thường gặp trong mẫu, chỉ ra mỗi phần nên viết gì để có sự việc, có số liệu, có trách nhiệm, và đưa một số đoạn mẫu tự viết theo sự việc giả định. Trước khi chép bất cứ câu nào, bạn đặt mẫu chi bộ phát năm nay bên cạnh: nếu mẫu của chi bộ khác với bố cục mô tả ở đây, mẫu của chi bộ là thứ phải theo.
Bản kiểm điểm cuối năm dùng vào việc gì
Kiểm điểm cuối năm là dịp đảng viên tự phê bình và nghe phê bình theo nguyên tắc sinh hoạt của Đảng. Bản viết ra không phải bản báo cáo thành tích, cũng không phải bản nhận lỗi. Nó là bản tự nhìn lại có căn cứ: năm qua bản thân đã làm được gì so với nhiệm vụ được giao và cam kết đầu năm, còn chỗ nào chưa làm được, vì sao, năm tới sửa bằng việc gì.
Bản kiểm điểm được đọc trong buổi sinh hoạt chi bộ dành cho việc kiểm điểm. Các đảng viên khác góp ý, chi bộ thảo luận rồi đề xuất mức xếp loại theo trình tự mà hướng dẫn quy định. Vì vậy người viết cần nghĩ tới người nghe: những đồng chí cùng chi bộ biết khá rõ công việc của mình. Một câu viết chung chung kiểu "luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ" sẽ không thuyết phục được ai, còn một câu nêu đúng việc, đúng kết quả thì không cần trang trí thêm.
Ngoài ra, bản kiểm điểm được lưu vào hồ sơ. Năm sau, chi bộ và chính bạn sẽ mở lại để xem các khuyết điểm đã nêu có được khắc phục không. Đó là lý do phần biện pháp nên viết thành những việc đo được, không phải những lời hứa khó kiểm.
Các phần thường gặp trong mẫu và nội dung cần có
Mẫu của từng cấp uỷ có thể khác về tên gọi và thứ tự, nhưng các bản kiểm điểm đảng viên cuối năm thường xoay quanh những phần dưới đây. Bảng chỉ để bạn hình dung, không thay cho mẫu chi bộ phát.
| Phần trong mẫu | Nên viết gì | Dấu hiệu viết chưa tới |
|---|---|---|
| Thông tin đầu bản | Họ tên, ngày sinh, chức vụ, đơn vị công tác, chi bộ sinh hoạt, đúng theo các dòng trong mẫu | Bỏ trống chức vụ kiêm nhiệm, ghi sai tên chi bộ sau khi sắp xếp lại tổ chức |
| Tư tưởng chính trị | Việc học tập, quán triệt nghị quyết; việc chấp hành chủ trương, chính sách trong công việc cụ thể | Chỉ một câu khẳng định chung, không gắn với việc gì |
| Đạo đức, lối sống | Lối sống ở cơ quan và nơi cư trú, quan hệ với đồng nghiệp, gia đình, việc giữ gìn hình ảnh | Tự khen mà không có sự việc, hoặc né hẳn phần nơi cư trú |
| Tác phong, lề lối làm việc | Cách phối hợp, giờ giấc, tinh thần trách nhiệm khi xử lý việc | Chép lại y nguyên năm trước |
| Ý thức tổ chức kỷ luật | Việc dự sinh hoạt chi bộ, đóng đảng phí, chấp hành phân công, giữ nguyên tắc | Không nêu số buổi vắng dù có vắng |
| Kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao | Nhiệm vụ chuyên môn và nhiệm vụ đảng viên được phân công, có kết quả đo được | Liệt kê việc của cả đơn vị như việc của mình |
| Hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân | Khuyết điểm có thật, nguyên nhân chủ quan đặt trước | Nêu khuyết điểm cho có, đổ hết cho khách quan |
| Kết quả khắc phục khuyết điểm kỳ trước | Đối chiếu từng khuyết điểm đã nêu năm trước: đã sửa đến đâu | Bỏ qua phần này |
| Phương hướng, biện pháp | Việc cụ thể, có thời hạn, có cách kiểm | Câu hứa chung như "cố gắng hơn nữa" |
| Tự nhận mức xếp loại | Mức tự nhận theo hướng dẫn hiện hành, nhất quán với phần trên | Mức tự nhận cao hơn hẳn những gì đã kể |
Một số mẫu còn có mục giải trình những vấn đề được gợi ý kiểm điểm, hoặc mục làm rõ trách nhiệm cá nhân với hạn chế của tập thể khi bạn giữ một vị trí phụ trách. Mục nào mẫu có mà bạn không có nội dung thì ghi theo hướng dẫn của chi bộ, thường là ghi rõ "không có" chứ không xoá mục.
Chuẩn bị trước khi đặt bút
Phần lớn bản kiểm điểm nhạt là vì người viết ngồi vào bàn với một trang trắng và trí nhớ. Chuẩn bị nửa buổi trước sẽ giúp bản viết có sự việc và số liệu thật.
- Lấy mẫu và hướng dẫn chi bộ phát năm nay. Đọc kỹ phần ghi chú, thời hạn nộp, số bản, có cần lấy nhận xét của nơi cư trú hay của tổ chức nơi làm việc không.
- Mở lại bản cam kết tu dưỡng, rèn luyện đầu năm. Đây là thước đo mà chi bộ sẽ đối chiếu. Đánh dấu từng điều đã làm, làm một phần, chưa làm.
- Mở lại bản kiểm điểm năm trước. Chép riêng các khuyết điểm đã nêu và biện pháp đã hứa để viết phần kết quả khắc phục.
- Gom kết quả công việc. Bản đánh giá ở cơ quan, số liệu công việc, các việc được giao thêm trong năm, các lần được nhắc nhở. Chỉ lấy những gì bạn trực tiếp làm hoặc chịu trách nhiệm.
- Ghi lại nhiệm vụ đảng viên được phân công. Ví dụ phụ trách một tổ, một đoàn thể, theo dõi một quần chúng ưu tú, tham gia một tổ công tác.
- Viết nháp thành gạch đầu dòng trước, câu văn sau. Khi đủ ý mới chuyển thành đoạn văn theo đúng mục của mẫu.
Viết phần ưu điểm sao cho có sự việc
Mỗi mặt một hai việc tiêu biểu. Ở phần tư tưởng chính trị, thay vì viết dài về nhận thức, bạn nêu việc đã học tập các nghị quyết chi bộ tổ chức, đã vận dụng vào phần việc nào ở đơn vị. Ở phần đạo đức lối sống, nêu cách bạn tham gia sinh hoạt ở khu dân cư hoặc một việc giúp đỡ đồng nghiệp. Một sự việc có thật nặng hơn ba câu khẳng định.
Số liệu đi kèm kết quả nhiệm vụ. Phần thực hiện nhiệm vụ là nơi số liệu có tác dụng nhất: số hồ sơ đã xử lý, số lớp đã dạy, số chuyến công tác, tỷ lệ việc đúng hạn. Ghi rõ số liệu của riêng bạn, không ghi số liệu của cả phòng như thể của mình.
Nhiệm vụ được giao thêm cũng là nhiệm vụ. Nhiều đảng viên quên kể việc kiêm nhiệm, việc tham gia tổ công tác hay việc phụ trách đoàn thể. Những việc này nên có một dòng riêng, kèm kết quả.
Giọng văn bình thản. Không dùng những từ như "xuất sắc", "gương mẫu đi đầu" để tự tả mình. Kể việc và kết quả, để chi bộ tự nhận xét. Bản kiểm điểm đọc giữa những người làm việc cùng nhau, lời tự khen dễ gây phản cảm hơn là gây ấn tượng.
Viết phần khuyết điểm, nguyên nhân và biện pháp
Đây là phần người viết hay né, cũng là phần chi bộ nghe kỹ nhất. Khuyết điểm nên là điều có thật, đủ cụ thể để năm sau kiểm lại được. Ví dụ giả định: "Có hai lần nộp báo cáo tháng chậm so với thời hạn của văn phòng" cụ thể hơn nhiều so với "đôi lúc chưa sâu sát". Bạn không cần nhận những điều mình không làm sai, cũng không nên chọn một khuyết điểm nhỏ cho có để tránh điều thật sự cần nói.
Nguyên nhân nên đặt nguyên nhân chủ quan lên trước: sắp xếp thời gian chưa hợp lý, chưa chủ động hỏi khi gặp vướng, chưa dành thời gian tự học. Nguyên nhân khách quan như khối lượng việc lớn hay thay đổi tổ chức có thể nêu, nhưng ngắn và sau. Nếu phần nguyên nhân chỉ toàn khách quan, người nghe sẽ hiểu là bạn chưa nhận khuyết điểm.
Biện pháp phải trả lời từng khuyết điểm đã nêu. Mỗi biện pháp nên có một việc làm, một mốc thời gian và một cách để chính bạn hay chi bộ biết đã làm hay chưa. Ví dụ giả định: "Lập lịch nhắc hạn báo cáo trên sổ công tác, nộp trước hạn ít nhất một ngày làm việc trong cả năm tới." Câu này năm sau đối chiếu được, còn câu "khắc phục triệt để" thì không.
Đoạn mẫu tham khảo theo sự việc giả định
Dưới đây là vài đoạn mẫu cho một đảng viên giả định là chuyên viên văn phòng của một đơn vị sự nghiệp ở tỉnh Thanh Hoá. Đây chỉ là gợi ý cách viết, bạn phải thay bằng sự việc của chính mình và sắp xếp theo đúng mục trong mẫu chi bộ phát.
Về kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao: "Năm qua, bản thân được phân công theo dõi công tác văn thư, lưu trữ và tổng hợp báo cáo định kỳ của đơn vị. Bản thân đã tiếp nhận, vào sổ và chuyển xử lý văn bản đến đúng quy trình; hoàn thành việc chỉnh lý hồ sơ lưu trữ của hai năm trước theo kế hoạch đơn vị giao. Ngoài nhiệm vụ chuyên môn, bản thân được chi bộ phân công theo dõi, giúp đỡ một quần chúng trong diện bồi dưỡng, đã cùng đồng chí đó trao đổi định kỳ và báo cáo chi bộ theo yêu cầu."
Về hạn chế, khuyết điểm: "Có hai lần bản thân nộp báo cáo tổng hợp tháng chậm so với thời hạn của văn phòng, làm ảnh hưởng đến tiến độ chung. Nguyên nhân chủ yếu là bản thân chưa chủ động sắp xếp công việc khi có nhiều việc đột xuất, chưa báo sớm để được hỗ trợ."
Về biện pháp khắc phục: "Năm tới, bản thân lập lịch theo dõi thời hạn các loại báo cáo ngay từ đầu năm, chủ động báo cáo lãnh đạo phòng khi có nguy cơ chậm để được điều chỉnh, phấn đấu không để báo cáo nào chậm hạn."
Lưu ý các đoạn trên dùng "bản thân" thay cho đại từ ngôi thứ nhất, cách xưng phổ biến trong bản kiểm điểm. Phần tự nhận mức xếp loại không có trong mẫu này vì mức nào phù hợp phải căn cứ hướng dẫn hiện hành và kết quả thật của từng người.
Lỗi hay gặp và việc sau khi nộp
Những lỗi dưới đây xuất hiện nhiều ở các bản kiểm điểm bị chi bộ góp ý cho viết lại hoặc bổ sung.
- Chép bản năm trước, chỉ đổi năm. Người trong chi bộ nhận ra ngay, nhất là phần khuyết điểm giống hệt năm trước mà không nói đã khắc phục ra sao.
- Mức tự nhận không khớp với nội dung. Phần khuyết điểm nêu việc chưa hoàn thành nhưng phần tự nhận lại ở mức cao nhất, hoặc ngược lại tự hạ mức quá thấp cho an toàn.
- Bỏ qua cam kết đầu năm. Không nhắc gì đến bản cam kết tu dưỡng, rèn luyện mà mình đã ký.
- Ghi sai thông tin hành chính. Tên chi bộ, đảng bộ sau khi sắp xếp, chức vụ kiêm nhiệm, ngày ký.
- Viết quá dài phần ưu điểm, quá ngắn phần khuyết điểm. Tỷ lệ lệch hẳn khiến bản kiểm điểm giống báo cáo thành tích.
- Không ghi lại góp ý trong buổi họp. Sau khi đọc bản kiểm điểm, bạn nên ghi lại các ý kiến của chi bộ, bổ sung vào bản theo hướng dẫn và dùng chúng làm căn cứ cho cam kết năm tới.
Sau buổi kiểm điểm, kết quả xếp loại được cấp có thẩm quyền xem xét theo trình tự hướng dẫn. Việc của bạn là giữ lại bản kiểm điểm, các góp ý và đưa những biện pháp đã viết vào kế hoạch công việc thật, để kỳ kiểm điểm sau có kết quả mà kể.
Câu hỏi thường gặp
Bản kiểm điểm đảng viên cuối năm có bắt buộc theo đúng một mẫu chung không?
Bạn theo mẫu do chi bộ hoặc cấp uỷ cấp trên phát kèm hướng dẫn năm đó. Mẫu giữa các nơi có thể khác nhau về tên mục, thứ tự, có hay không có phần giải trình. Nếu chưa nhận được mẫu, hỏi bí thư chi bộ hoặc chi uỷ viên phụ trách trước khi viết, tránh phải viết lại.
Nên viết tay hay đánh máy bản kiểm điểm đảng viên?
Nhiều chi bộ chấp nhận bản đánh máy rồi ký tay, một số nơi yêu cầu viết tay. Bạn làm theo hướng dẫn của chi bộ. Dù hình thức nào, chữ ký và ngày ký là của chính bạn, nội dung phải do bạn tự viết và chịu trách nhiệm.
Năm nay không có khuyết điểm gì thì có cần ghi phần khuyết điểm không?
Gần như ai cũng có điều chưa làm tốt trong một năm, kể cả những việc nhỏ như học tập chưa đều, phối hợp chưa kịp thời. Bạn nên tìm một hai điều có thật, cụ thể. Ghi "không có khuyết điểm" thường khiến chi bộ góp ý ngược lại, và làm mất ý nghĩa của tự phê bình.
Tự nhận mức xếp loại dựa vào đâu?
Bạn căn cứ tiêu chí trong hướng dẫn kiểm điểm, đánh giá, xếp loại hằng năm hiện hành của cấp uỷ, đối chiếu với kết quả thật đã kể trong bản. Không nên tự đặt ra cách tính riêng. Nếu chưa rõ một tiêu chí, hỏi chi uỷ trước buổi họp.
Bản kiểm điểm dài bao nhiêu là vừa?
Không có độ dài cố định, phần lớn bản kiểm điểm cá nhân chỉ vài trang. Điều quan trọng là mỗi mục có sự việc và số liệu của riêng bạn. Một bản ngắn nhưng cụ thể được đánh giá tốt hơn bản dài toàn câu chung chung.
Sau khi chi bộ góp ý, có phải sửa lại bản kiểm điểm không?
Tuỳ hướng dẫn của chi bộ. Có nơi đảng viên ghi tiếp thu vào cuối bản, có nơi yêu cầu hoàn thiện lại trước khi lưu. Dù cách nào, bạn nên ghi lại góp ý chính và chuyển thành biện pháp cụ thể cho năm sau.